Archive for ‘Politiek – Egypte’

31 december 2011

Journalistieke zorgvuldigheid. Een persoonlijke nabeschouwing

door Jan Dirk Snel

.:.

Was het te veel? Ja, het was veel en misschien was het wel te veel. Wie zal het zeggen?

Maar zo gaat dat soms. Zojuist heb ik een overzicht geplaatst van de negen stukjes die ik aan de omstreden reportage in het NOS Journaal van zaterdag 25 november 2011 over gebeurtenissen in vriendelijk dorpje op de westelijke oever van de Nijl ten zuiden van Edfu gewijd heb. De verweren van de verslaggever zijn daarbij ook opgesomd. En ik heb daar een overzicht van stukken van Arab West Report (Kees Hulsman cum suis), Jos Strengholt en Maarten Jan Hijmans aan toegevoegd. Het is alleen bedoeld voor de liefhebbers, degenen die zich nog eens grondig in de affaire willen verdiepen, en dat zullen er niet veel zijn. En dat hoeft ook niet. Maar het biedt ook de mogelijkheid om snel één specifiek stukje op te zoeken en dat is misschien al aan iets meer mensen besteed. In het volgende geef ik geen links naar de individuele stukjes: die kan men in het overzicht vinden.

Journalistieke zorgvuldigheid
Hier wil alleen nog enkele persoonlijk woorden kwijt. Wat mij betreft ging dit over journalistieke zorgvuldigheid. Het was vrij toevallig dat ik de zaak uitzocht toen ik de dag na uitzending op Twitter allerlei uitingen van verontwaardiging waarnam. Ik ging op onderzoek uit en mijn eerste twee stukjes, de reactie op de reportage en mijn eerste reactie op de eerste webloguitleg van de verslaggever, waren dan ook tamelijk voorzichtig en vragend van toon. Het ging telkens om de vraag naar overtuigend bewijs.

Maar dat kwam niet. Daarna kwam de zaak, vooral vanaf woensdag 7 december 2011, in een stroomversnelling. In plaats van te erkennen dat hij zich kennelijk vergist had, begon de verslaggever zich in allerlei vreemde bochten te wringen. Nadat hij zich eerst in El Marinab van alles wijs had laten maken, probeerde hij nu in zijn latere verweren – zijn tweede weblogstuk, zijn optreden bij Dit Is de Dag (DIDD) en zijn reactie op mijn weblog – ook anderen van alles wijs te maken en dat op een zo doorzichtige wijze dat hij had moeten beseffen dat hij door de mand zou vallen. Er klopte telkens niets van en dat heb ik in diverse stukjes aangetoond (en ik zou zelfs nog meer kunnen uitdiepen, maar zo is het voorlopig wel genoeg geweest). Daarna kwam er nog wat nieuws over het gebruik – niet: misbruik – van de reportage door radicalen in Egypte en nadat ik sinds half december niet meer over de zaak geschreven had, heb ik deze week voor de volledigheid nog enkele aspecten uitgezocht.

Van fout naar grotesk falen
Het ging me bij die ene reportage om het principe van journalistieke zorgvuldigheid, niet om de persoon van de verslaggever. Veel meer zorgen moet men zich maken omtrent de houding van de hoofdredactie van het NOS Journaal die dit uit de hand heeft laten lopen. Ik betwijfel of dit onder Hans Laroes was gebeurd. Zijn opvolger Marcel Gelauff is blijven doen alsof hij niets doorheeft. Toen hem op vrijdag 16 december in een tweet toegevoegd werd dat de NOS een ‘uitmuntende publieke verantwoording’ kent, maar dat men nu – ‘dit is ècht een kwestie’ – zwijgt, antwoordde hij: ‘Ik begrijp het verwijt niet. Lex heeft in weblogs en op de radio uitgebreid uitgelegd.’

Tja. Alsof feiten, waarnemingen en argumenten er niet toe doen. Dit is een gemakzuchtige houding. Je legt iets uit en dan doet het er kennelijk niet toe of je argumenten ook deugen. Als je dus maar wat zegt, no matter what. Het zou best kunnen dat Marcel Gelauff nog steeds niet begrijpt hoe de vork in de steel zit. Maar dat zou alleen maar aantonen dat hij geen flauw benul heeft hoe hij toestond dat een eenvoudige fout werd uitvergroot tot een grotesk falen. Als hij iemand op de reactie die werkelijk kan lezen en analyseren – en zulke mensen zullen ze toch nog wel hebben? – een dag op de zaak had gezet, die de belangrijkste kritiek zorgvuldig bestudeerd had, had hij geweten dat er wel iets aan de hand was.

Het NOS Journaal had dan met een rectificatie kunnen komen – die is zeker noodzakelijk – en hoofdredacteur Gelauff of iemand anders had een weblogstuk kunnen schrijven waarin men toegaf dat er iets mis was gegaan. Nu echter heeft hij de geloofwaardigheid van een belangrijke nieuwsinstelling op het spel gezet. Door onachtzaamheid heeft hij zijn reporter in de modder laten zakken. Die had door een onafhankelijk onderzoek tegen zijn eigen halsstarrigheid in bescherming moeten worden genomen.

Rationaliteit en journalistieke verantwoording
Ook ik was misschien wel naïef. Ik ging er vanuit dat redelijkheid, of beter de combinatie van onderbouwde waarneming en rationele analyse, er toe doet in onze samenleving. Het is in feite een noodzakelijke vooronderstelling, op dezelfde wijze waarop waarheid dat ook is. En je hoeft dan nog niet eens aan te komen met het overbekende habermassiaanse adagium van de herrschaftsfreie Kommunikation en de zwanglose Zwang des besseren Argumentes, het is ook het uitgangspunt van elk boekje over argumentatieleer. Als je iets poneert en dat wordt met argumenten bestreden, dan kom je met tegenargumenten en de uitwisseling en vervolgens de weging van argumenten bepaalt de uitkomst. Ik ben zelf niet in Al Marinab geweest, ik kon alleen maar verschillende waarnemingen en beweringen vergelijken en analyseren, maar op hoofdpunten werd er wel degelijk het een en ander duidelijk.

Ik dacht: men zal wel op ingaan op argumenten en als dan blijkt hoe het zit, vanzelfsprekend rectificeren. Maar dat gebeurde niet en dat vind ik nog steeds een beetje onvoorstelbaar. O ja, ik heb veel bijval gehad en eigenlijk geen inhoudelijke tegenwerpingen gekregen. Ik weet van diverse verslaggevers en journalisten dat ze allang gezien hebben hoe het zit, en zij zullen de NOS en de verslaggever daar bij ontmoetingen echt wel eens mee confronteren. Er zijn ook kranten die zich met de zaak bezig hebben gehouden.

Maar, dat valt ook op, journalistiek is een vluchtige bezigheid. Op een gegeven moment heeft men het wel gezien en wachten nieuwe thema’s. Dat is natuurlijk ook zo. Maar waarheidsvinding is ook een taak van de journalistiek en men heeft niet altijd de lange adem om iets tot op de bodem uit te zoeken. Die had ik als simpele blogger, die over aandacht niet te klagen had, wel.

Negen stukjes besteden aan een zaak die begon met een reportage van twee minuten en eenendertig seconden en die inclusief ondertitels 414 woorden telde, is veel, maar het ging vervolgens meer om de ongenoegzame journalistieke verantwoording dan om de initiële reportage als zodanig. Dat maakte de affaire interessant en bracht mij ertoe om even vast te houden. Maar ik geef onmiddellijk toe dat het vasthouden aan rationaliteit en argumentatie op den duur zo ook iets irrationeels kan lijken te krijgen. Daarom is het nu echt wel even genoeg geweest. Althans, dat hoop ik maar.

Cui bono?
Wat me bij de zaak het meest opviel, is hoe zwak het idee dat waarheid een waarde als zodanig is, vandaag de dag soms staat. Velen kunnen zich kennelijk nauwelijks voorstellen dat het mij om journalistieke zorgvuldigheid te doen was en dat het niet ging om ideologische belangen.

Het is niet onbegrijpelijk dat sommigen, bijvoorbeeld door een zekere betrokkenheid bij de lotgevallen van kopten in Egypte, specifieke belangstelling voor deze zaak toonden. Het is wel opvallend hoe anderen dan onmiddellijk denken dat er wel allerlei specifieke belangen mee moeten spelen. Als de kritiek vooral uit een bepaalde hoek komt, kan die dan wel deugen? Moet je die dan wel serieus nemen?

De bekende meesters van het wantrouwen (of de achterdocht), zoals Paul Ricoeur ze noemde, hebben wat dat betreft hun werk wel gedaan. En als we aan het illustere trio Karl Marx, Friedrich Nietzsche en Sigmund Freud dan voor onze dagen Michel Foucault nog toevoegen, dan kunnen we misschien wel zeggen dat we tegenwoordig met een soort vulgair foucaultianisme te maken hebben. Ooit was het cui bono een nuttig ijkpunt, maar nu lijkt het de vraag naar de waarheid van concrete beweringen geheel te overvleugelen.

Er waren lieden die meenden tegenover dit geval onmiddellijk iets wat in hun ogen vergelijkbaar was, een aantal moskeebranden op de Westelijke Jordaanoever bijvoorbeeld, te moeten stellen, terwijl de vraag naar de daders in die gevallen toch niet omstreden leek te zijn. Alsof het om aanslagen op religieuze gebouwen in het algemeen ging en niet om een casus waarin alles draaide om journalistieke betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid van wat je wel een gezaghebbend nationaal instituut mag noemen.

Ik zag het ook aan de bijval. Ineens meldden zich allerlei medestanders uit onverwachte hoek. Ook lieden die mij vorig jaar vanwege mijn inzet voor het Comité voor de Rechtsstaat nog verfoeid hadden, lieten me nu ineens weten mijn analyse zeer te waarderen. Sommigen deden dat op een vriendelijke en beschaafde wijze. Anderen uitten zich echter ook wel op een manier over of tegen de verslaggever en de NOS, waar ik allerminst in kan meegaan. Sommigen zagen ook een meer algemeen wantrouwen tegen het NOS Journaal bevestigd. Dat koester ik allerminst, maar in dit concrete geval kon ik hun geen ongelijk geven. Dat is nu eenmaal de schuld van de NOS zelf.

Ideologie
Vaak werd de zaak daarbij meteen in termen van ‘links’ en ‘rechts’ geduid, hoewel het verband met deze traditionele politieke indeling inhoudelijk toch moeilijk te zien valt en het niet in te zien valt waarom je een verslaggever die zich te slecht voorbereidt en die zich vervolgens van alles op de mouw laat spelden, nu zo nodig links zou noemen. Ik geloof niet dat naïviteit, vooringenomenheid en onkunde exclusief linkse eigenschappen zijn. Wel heeft het er alle schijn van dat de reporter net zo bevooroordeeld was als de beelden die hij wilde bestrijden. Hij draaide ze alleen maar honderdtachtig graden om en bleef daarbij in hetzelfde kader denken in plaats van de gebeurtenissen zowel onbevangen als grondig voorbereid door kennisname van al beschikbare documentatie te benaderen.

Ook viel mij op dat sommigen bij deze zaak onmiddellijk over de verslaggeving over Israël en over andere correspondenten begonnen, hoewel het verband met deze zaak, waarin bepaalde lokale moslims niet wilden dat een tot dusverre niet erg als zodanig zichtbaar, maar wel bekend kerkgebouw in hun woonplaats werd vervangen door een uiterlijk beter herkenbare kerk en dat gebouw in aanbouw daarom aanvielen, inhoudelijk toch bepaald niet erg duidelijk is. Het is er ook niet, maar het laat zien hoezeer verslaggeving over het Midden-Oosten een heikel thema is en dat mensen al snel veel te grote verbanden leggen.

Ik wil nu alleen opmerken dat ook als het over Israël en de Palestijnse gebieden gaat, het zaak is om zorgvuldig te letten op wat de feiten zijn. En ik zou iedereen aan willen raden om juist dan van verschillende perspectieven kennis te nemen. De beschuldiging van eenzijdigheid valt al gauw, maar elke individuele reportage is in zekere zin per definitie eenzijdig. Waar het op aankomt, is of de feiten kloppen en of die in een verhelderend perspectief geplaatst worden. Pas door van verschillende benaderingen kennis te nemen en daarbij steeds nauwkeurig te kijken naar de harde, feitelijke kern kun je zelf verantwoord een beeld opbouwen.

Waarheidsvinding
Journalistiek is geen kwestie van voor postbode spelen, maar van waarheidsvinding, waarbij je wel zoveel mogelijk mensen moet spreken en allerlei perspectieven moet afwegen. Hoor en wederhoor betekent niet: elke mening of alle mogelijke zotteklap opschrijven. Het betekent wel: bij beschuldigingen – en daar gaat bij de zaak van de kerk in El Marinab over, maar dat is lang niet altijd het geval – alle partijen horen. En hier is dat beginsel zeker in het geding. De verslaggever had in dit geval dus zeker de voor de vervangende nieuwbouw verantwoordelijke vader Salib uit Edfu moeten spreken, waarna hij vervolgens goed onderbouwd zelfstandig een conclusie had kunnen trekken omtrent de kern van de zaak en daarbij echt wel verheldering had kunnen brengen. Het is niet zo moeilijk om je in de verschillende partijen in te leven.

Ik heb een specifiek geval uitgezocht waarbij het even flink misging, maar waarbij het daarna bij het afleggen van verantwoording nog veel ernstiger fout ging. Ach, menigeen die de reportage gezien heeft, zal die allang weer vergeten zijn en die toen misschien maar met een half oog bekeken hebben. En wat doet een bericht in een nieuwsuitzending in een klein land als Nederland er nu toe? Ook nu we weten dat extremisten in Egypte de video gebruiken, zal de impact nog wel meevallen, wat de verantwoordelijkheid van degenen die dat mogelijk maakten, overigens niet wegneemt.

Omdat het mij om een journalistieke casus ging, heb ik de affaire vanuit die hoek benaderd. Allerlei aspecten van de gebeurtenissen in Egypte heb ik daardoor laten liggen. De aanval op de vervangende nieuwbouw in El Marinab dient op zich in het ruimere kader geplaatst te worden van spanningen tussen moslims en kopten in de provincie Aswan. Vanuit Aswan waaiden de protesten na een week ook over naar Cairo, waar bij de Maspero-demonstraties op 9 oktober 2011 27 doden en vele gewonden vielen. Dat verdient allemaal veel meer aandacht, maar in mijn stukjes ging het nu eenmaal vooral over het principe van journalistieke zorgvuldigheid en verantwoording.

Tot slot
Op dit moment is de afloop nog wat onbevredigend. En de vraag die mij het meest bezighoudt, is waarom de hoofdredactie van het NOS Journaal simpelweg niet voor feiten zwicht. Wat zegt dat over de mentaliteit en de bedrijfscultuur?

Maar dat zijn niet allereerst mijn problemen. Ik heb een bijdrage geleverd door een specifiek geval tot op de bodem en met een zekere vasthoudendheid, die sommigen wel eens wat te veel werd, uit te zoeken. Ik heb er nog steeds alle vertrouwen in dat de meeste journalisten uit persoonlijke gedrevenheid en vanuit hun beroepseer hun werk naar eer en geweten doen. Ik die zin maak ik me dan ook niet veel zorgen. Maar het is ook geboden dat de journalistiek scherp blijft.

Door één casus grondig uit te diepen hoop ik daar een kleine bijdrage aan geleverd te hebben.

(45)

[Gepubliceerd: 31 december 2011, 16.01 uur]

Advertenties
31 december 2011

De affaire-Marinab – De omstreden NOS-reportage: een overzicht [Marinab X]

door Jan Dirk Snel

.:.

Behoefte aan overzicht
Toen ik op zondag 27 november 2011 uit pure nieuwsgierigheid een stukje schreef over de omstreden reportage van Lex Runderkamp in het NOS Journaal van de vorige dag – men kan wel direct verontwaardigd reageren, maar hoe zat het nu echt? – over wat volgens alle betrouwbare waarnemers een massale aanval op en vernieling van een koptische kerk in aanbouw in het Egyptische dorpje El Marinab was, maar volgens hem een kwestie van brandstichting – volgens andere diepgaande verslagen en onderzoeken niet meer dan een op zich overigens niet per se onbelangrijk detail – en volgens zijn suggestie nog wel door de belaagde kopten zelf, had ik nooit gedacht dat ik daar in totaal negen stukken plus nog een korte persoonlijke nabeschouwing (hierna) aan zou wijden – aan zou moeten wijden, mag ik gezien het verloop van de affaire wel zeggen.

De koptische kathedraal te Aswan, waar de zetel van bisschop Hedra gevestigd is. Onder diens hoede valt ook de kleine aan Sint Joris gewijde kerk in El Marinab. (foto: TrevorLowe)

Maar het overzicht raakt zo al snel zoek. Ik kan me voorstellen dat lezers door de bomen het bos niet meer zien. Daarom zet ik hieronder de belangrijkste bijdragen op een rij aan wat van de kant van de NOS en Lex Runderkamp maar geen werkelijk debat op feiten en argumenten wilde worden. Ik geef dus hieronder in de eerste plaats (A) een overzicht van de verschillende uitingen van Lex Runderkamp en van mijn reacties daarop, waaraan gaandeweg berichtgeving over wat er met zijn reportage in Egypte gebeurde, toegevoegd werd. Men zal overigens zien dat bepaalde aspecten mij ook pas geleidelijk duidelijker werden.

Ook heb ik hieronder een overzicht gemaakt van bijdragen van enkele andere deelnemers aan het ‘debat’. Ik som (B) de eigen bijdragen van diverse medewerkers van Arab West Report (Egyptian press summaries and media research for dialogue), de organisatie die onder leiding van Kees Hulsman staat, op (zie verder de omschrijving van de doelstellingen op de eigen site). En ik noem de weglogbijdragen die (C) Jos Strengholt (oud-correspondent voor onder meer Radio1 in Egypte) en (D) Maarten Jan Hijmans (oud-correspondent van de Volkskrant in Egypte) aan de zaak wijdden. Voor verbeteringen en aanvullingen houd ik me aanbevolen.

.:.

A. DE UITINGEN VAN LEX RUNDERKAMP EN MIJN WEBLOGSTUKKEN
De bijdragen aan Lex Runderkamp heb ik in onze gewone, Arabische cijfers (1 t/m 5, voorafgegaan door de letters LR) genummerd. Mijn eigen weblogbijdragen heb ik, conform de toevoegingen die ik na enige tijd aan mijn titels had toegevoegd van Romeinse cijfers (I t/m IX, voorafgegaan door de letters JDS) voorzien. Ik zet de stukken hieronder chronologisch op een rij, waarbij de sterretjes (*) telkens een nieuwe fase markeren. Om het niet nog ingewikkelder te maken geef ik zo weinig mogelijk toelichting. De titels van mijn weblogartikelen spreken doorgaans voor zich.

*

LR1. De reportagezaterdag 26 november 2011
Het NOS Journaal zendt een reportage van Lex Runderkamp uit. De video wordt op de site van de NOS geplaatst onder de titel Conflict kopten en moslims ingewikkeld. Hierbij kan vermeld worden dat Lex Runderkamp enkele dagen eerder al een radioreportage had gemaakt. Die is op donderdag 24 september 2011 op de site van de NOS geplaatst onder de titel Lex Runderkamp bezocht afgebrande koptische kerk in Egypte.

JDSI. Klopt het verhaal van Lex Runderkamp (NOS) over de kerkbrand in El Marinab? – zondag 27 november 2011
– Twee naschriften: maandag 28 november 2011

*

LR2. De verkeerde feiten rond de kerkbrand in Al Marinabzaterdag 3 december 2011
Lex Runderkamp schrijft een eerste weblogstuk op de site van de NOS.

JDSII. Lex Runderkamp (NOS) overtuigt niet – Nog eens over de kerkbrand in El Marinab – maandag 5 december 2011
– Naschrift: maandag 5 december 2011

LRIII. Lex Runderkamp (NOS) ontwijkt het debat – dinsdag 6 december 2011
– Twee naschriften: dinsdag 6 december 2011, woensdag 7 december 2011

*

JDS3. Brand koptische kerk: de feiten – woensdag 7 december 2011
Lex Runderkamp schrijft een tweede weblogstuk op de site van de NOS.

LRIV. Lex Runderkamp (NOS) misleidt de boel – woensdag 7 december 2011
Een eerste, haastige reactie.

*

LR4. Lex Runderkamp bij Dit Is De Dag (DIDD) – donderdag 8 december 2011
Tijs van den Brink interviewt Lex Runderkamp. Onderzoeker Kees Hulsman mag vanuit Cairo enkele opmerkingen maken, maar krijgt niet de kans om met Runderkamp in debat te gaan en interviewer Tijs van den Brink pikt het hoofdpunt – de aanval op de kerk – niet op.

JDSVa. Kees Hulsman reageert op Lex Runderkamp (NOS) bij Dit Is De Dag – donderdag 8 december 2011
Direct na het interview plaats ik op verzoek van Kees Hulman enkele opmerkingen van hem op mijn weblog

JDSV. Lex Runderkamp (NOS) en zijn moeizame verhouding tot de waarheid – donderedag 8 december 2011
In dit stuk ga ik uitgebreider in op het tweede blogstuk (LR3) van Lex Runderkamp en geef ik al enig commentaar op zijn optreden bij DIDD (LR4).

*

LR5. Lex Runderkamp plaatst een reactie op mijn weblogmaandag 12 december 2011
– De reactie wordt door mij openbaar gemaakt op dinsdag 13 september rond middernacht.

JDSVI. Lex Runderkamp wordt nu echt een probleem voor de NOS – woensdag 14 december 2011
– Naschrift: woensdag 14 december 2011
In dit stuk ga ik in op de reactie van Lex Runderkamp op mijn weblog (LR5) en kijk ik nog eens uitvoeriger naar zijn optreden bij DIDD (LR4).

*

JDSVII. Salafisten verspreiden de reportage van Lex Runderkamp (NOS) in het Arabisch – woensdag 14 december 2011, volledig herschreven op donderdag 15 december 2011

*

JDSVIII. Waar stond de oude kerk van Mar Girgis in El Marinab? Ernaast of op de plek van de nieuwbouw? – donderdag 29 december 2011
– Postscriptum: gewijzigd donderdag 29 december 2011

*

JDSIX. Zoek de verschillen: Marinab op tv en radio – donderdag 29 december 2011
Een vergelijking tussen de tv-reportage en de radioreportage (LR1). Ook iets over onderzoekscommissies.

*

JDSX: De affaire-Marinab – De omstreden NOS-reportage: een overzichtzaterdag 31 december 2011

*

JDSXI: Journalistieke zorgvuldigheid. Een persoonlijke nabeschouwing zaterdag 31 december 2011

.:.

B. DE EIGEN BIJDRAGEN VAN ARAB WEST REPORT
Hier noem ik alleen een aantal eigen bijdragen van medewerkers van Arab West Report. Daarnaast bevat de site nog diverse artikelen uit andere media die over de zaak-Marinab gaan. Men kan per week zoeken op de titels. Als men een zoekmachine gebruikt, moet men niet alleen op ‘Marinab‘ zoeken, maar ook op ‘Marīnāb‘. Ook zoeken op ‘Runderkamp‘ op de site van ARW is nuttig: men vindt dan nog veel meer artikelen uit de (Egyptische) pers die over de NOS-reportage gaan. De bijdragen heb ik hier weer in Arabische cijfers (1 t/m 10, voorafgegaan door de letters ARW) genummerd.

*

ARW1. Jayson Casper: Burning the Dome: AWR Investigates Sectarian Violence in Edfu – zondag 2 oktober 2011, geplaatst maandag 3 oktober 2011
Op zaterdag 1 oktober, slechts luttele uren na de aanval op de koptische kerk in aanbouw, arriveerden de onderzoekers Kees Hulsman en Lamis Yahya in El Marinab. In dit verslag tekent Jayson Casper de eerste bevindingen op, zoals Kees Hulsman die telefonisch aan hem heeft doorgegeven.

ARW2. Lamīs Yahyá: What Happened in Mārīnāb Village? An Investigative Report – donderdag 13 oktober 2011
– Verwijzende pagina hier: What Happened in Mārīnāb Village? – als datum wordt daar woensdag 12 oktober 2011 genoemd.
In dit 29 bladzijden tellende rapport (pdf) zet Lamis Yahya de bevindingen van haar en Kees Hulsman op zaterdag 1 oktober 2011 in El Marinab uitvoerig uiteen. De zienswijzen van alle mogelijke betrokken zijn uitgebreid en in detail opgetekend. Het rapport is voorzien van een opgave van de documenten die zowel van islamitische als christelijke zijde werden aangedragen, en alle documenten zijn via de aangegeven links raadpleegbaar op de site van ARW. Ook is een uitvoerige opgave van berichtgeving in de media toegevoegd, opnieuw voorzien van links.

ARW3. Cornelis Hulsman: Commenting on Al-Ahram Weekly’s “Trigger for Copts’ Anger: El-Marinab Church as a Model” zondag 16 oktober 2011
Zoals de titel al aangeeft, plaatst Kees Hulsman hier enkele kanttekeningen bij een overigens uitstekend en belangrijk onderzoeksartikel van Sherry El-Gergawi in Al Ahram van dinsdag 11 oktober 2011.

ARW4. Cornelis Hulsman: Commotion around Dutch journalist’s reporting about Mārīnābdinsdag 6 december 2011
Dit stuk geeft een goed overzicht van de reacties, zowel in Nederland als in Egypte tot op dat moment.

ARW5. Cornelis Hulsman: Update on Mārīnāb following Dutch TV reporting dinsdag 6 december 2011
Dit stuk bevat de reacties van Usama Rifa’at, een advocaat die voor de kerk in Edfu (of Idfu) werkt en die verantwoordelijk is voor de behandeling van de juridische aspecten van de zaak van de koptische kerk in El Marinab, én van sjeich Habīb, de imam van een naburige moskee in El Marinab, die die dag bieden telefonisch om nadere inlichtingen benaderd zijn.

ARW5a. Zie hierboven: JDSVa. Kees Hulsman reageert op Lex Runderkamp (NOS) bij Dit Is De Dag – donderdag 8 december 2011

ARW6. Cornelis Hulsman: NOS TV continues false reporting on Mārīnāb – zaterdag 10 december 2011
Dit stuk bevat een uitgebreide weerlegging van de – hier in het Engels vertaalde – beweringen die Lex Runderkamp in zijn tweede weblogstuk (LR3) deed door Kees Hulsman én Lamis Yahya. Ook worden hierin de Kamervragen door Pieter Omzigt (CDA) en Joël Voordewind (CU) genoemd en in het Engels vertaald.

ARW7. Cornelis Hulsman: Using a misled Dutch journalist in a case against Christians in Marinab is wrong! – maandag 12 december 2011
Dit is een kort commentaar door Kees Hulsman op de affaire en de gevolgen in Egypte, dat ook werd genoemd in de Egyptische krant Rose al-Yūsuf.

ARW8. Diana Maher Ghali: Using NOS film for propaganda against Christians donderdag 15 december 2011
Dit stuk bevat een gedetailleerde vergelijking tussen hoe de salafitische zender al-Mukhalis TV de NOS-reportage van Lex Runderkamp gebruikte en vertaalde, met een weergave van de oorspronkelijke Nederlandse tekst. Zowel de Arabische ondertitels als de Nederlandse tekst zijn in het Engels vertaald.

ARW9. Bishop Hidrā: Statement by Coptic Orthodox Archbishopric of Aswan maandag 26 december 2011
Dit stuk bevat de Engelse vertaling van een verklaring van bisschop Hidra (of: Hedra) van Aswan van 12 of 13 oktober 2011 naar aanleiding van een eerdere toespraak van hem, die op zondag 18 september 2011 werd opgenomen en op dinsdag 20 september 2011 werd uitgezonden door al Karma TV, dus ruim voor de aanval op de kerk in aanbouw op vrijdag 30 september, en die als video op YouTube staat. De bisschop bevestigt dat op de plek van de nieuwbouw sinds 1940 een huis als kerk in gebruik was, dat er een vergunnning voor nieuwbouw was en hij vertelt verder dat op 30 september behalve de kerk ook drie gezinswoningen en voorraadruimten bij de kerk in vlammen opgingen.

ARW10. Vader Salib ‘Ilīyās: Deputy of Aswan Archbishopric, witness, respond to all skeptics with documents – maandag 26 december 2011
Dit stuk bevat de Engelse vertaling van een video, die op maandag 17 oktober 2011 op YouTube geplaatst werd en waarin vader Salib ‘Ilīyās (of Elias) uit Edfu (of Idfu), die namens de bisschop Hidra (of Hedra) verantwoordelijk is voor de bouw van de nieuwe kerk in El Marinab, uitlegt dat de autoriteiten nieuwbouw in plaats van restauratie aanbevalen en dat men de benodigde bouwvergunningen verkregen had en dat de onrust in september veroorzaakt werd door bezoekers van buiten. De video, en dat is belangrijk, bevat beelden van de oude kerk voor de afbraak.

.:.

C. WEBLOGSTUKKEN VAN JOS STRENGHOLT
Dr Jos Strengholt is Anglicaans priester te Cairo. Hij woont (met een kleine onderbreking) sinds 1988 in Egypte en was jarenlang Midden-Oosten-correspondent, voor onder meer Radio1. Opnieuw is de nummering in gebruikelijke Arabische cijfers, voorafgegaan door JMS (van J. M. Strengholt).

JMS1. Dreigementen tegen kerk in Zuid Egypte – vrijdag 9 september 2011
Ja, de datum klopt. Al op vrijdag 9 september 2011, drie vrijdagen voor de daadwerkelijke aanval op vrijdag 30 september 2011, de vierde ‘gelegenheid’ dus, dreigden plaatselijke radicalen het gebouw te vernietigen. In mijn weblogstukken heb ik regelmatig verwezen naar een bericht van Mary Abdelmassih van het persbureau AINA van die datum: Muslims Blockade Christian Village in Egypt, Demand Demolition of Church

JMS2. Steek in de rug door de NOS – dinsdag 29 november 2011
Reactie op LR1. Met onder meer een verwijzing naar JDSI.

JMS3. Lex Runderkamp gaat nu gewoon liegen – woensdag 7 december 2011
Reactie op LR3. Met onder meer een verwijzing naar JDSIII.

JMS4. Filmpjes van ‘Kopten’ die hun kerk verwoesten – vrijdag 9 december 2011
De titel is uiteraard ironisch. Belangrijk (indirect, maar wel belangrijk en overtuigdend) bewijsmateriaal. Video’s van de aanval op de kerk. Ook een reactie op LR4.

JMS5. Kees Hulsman over de feiten rond Merinab – zaterdag 10 december 2011
Een verwijzing naar ARW6.

JMS6. NOS zat zoooo fout – nog twee filmpjes over Merinab – zondag 11 december 2011
Meer bewijsmateriaal. Over twee video’s waarin een belangrijke Egyptische journalist en een lid van het officiële onderzoeksteam vertellen dat de kerk in aanbouw door moslims – ja, uiteraard alleen de daders – in brand is gestoken.

JMS7. Lex Runderkamp (NOS) wordt steeds zieliger – maandag 12 december 2011
Over een tweet waarin Lex Runderkamp zijn reactie (LR5) op mijn weblog aankondigt.

JMS8. Runderkamp bijna gedood door moslims – woensdag 14 december 2011
Jos Strengholt heeft nog eens goed gekeken naar wat Lex Runderkamp bij DIDD (LR4) beweerde: dat moslims in El Marinab hem ‘echt op een haar na omgebracht’ hebben en dat in de kleine koptische wijk, die volgens hem slechts dertig mensen telt. Ook uit zijn radioreportage, waarin een aantal mensen in gewone bewoordingen kennelijk enig bezwaar maakten tegen zijn aanwezigheid, bleek dat niet.

.:.
D. WEBLOGSTUKKEN VAN MAARTEN JAN HIJMANS
Maarten Jan Hijmans (internationaal ook: Martin Hijmans) verslaat de gebeurtenissen in het Midden-Oosten sinds 1977. Hij was jarenlang als correspondent voor de Volkskrant gevestigd in Egypte. Hij blogt onder de namen Abu Pessoptimist (‘Jew in Arabia, goy in Israel’, meestal in het Nederlands, veelal over Israël en de Palestijnse gebieden) en The Pessoptimist (zelfde motto, in het Engels, over het gehele Midden-Oosten). En wederom een Arabische nummering, nu voorafgegaan door MJH.

MJH1. Reportages uit Egypte – het blijft blijkbaar moeilijk – maandag 28 november 2011
– Dit stuk verscheen op dinsdag 29 november 2011 onder de titel De gekleurde reportages uit Egypte ook op Sargasso.
Kritiek op twee berichten, van Eldad Beck voor het Israëlische YNet (Jediot Achronot) en van Lex Runderkamp voor de NOS. Verwijzing naar JDSI.

MJH2. Nogmaals Runderkamp: zijn reportage was fout en nu liegt hij ook nogvrijdag 9 december 2011
Reactie op onder meer LR 2 en LR3 (de twee blogposts van Lex Runderkamp) en LR 4 (het optreden bij DIDD). Hijmans zet de zaak terecht in het bredere perspectief van koptische protesten in de provincie Aswan en verwijst naar een belangrijk bericht van Human Rights Watch van 24 oktober 2011. Waardevolle aanvullende informatie.

MJH3. Erroneous report on Dutch tv about Marinab starts playing nasty role in Egyptian politicsdonderdag 15 december 2011
– Dit stuk verscheen op vrijdag 16 december 2011 onder dezelfde titel ook op NL-AID
Enigszins hetzelfde verhaal, geactualiseerd en nu in het Engels voor een mogelijk internationaal publiek.

Tot slot
Uiteraard is dit slechts een deel van wat er over de affaire-Runderkamp is geschreven. Kranten, bladen en websites als Katholiek Nieuwsblad (7 december 2011), Kerknieuws (IKON) (8 december 2011), Nederlands Dagblad (29 november 2011, 6 december 2011, 7 december 20118 december 2011, 9 december 2012NRC Handelsblad (7 december 2011), Trouw (6 december 2011, 7 december 2011) en Reformatorisch Dagblad (7 december 2011, 8 december 2011) hebben – op de websites en in de papieren edities – ook aandacht aan de zaak besteed, terwijl Nieuwsbank het persbericht (7 december 2011) over de Kamervragen verspreidde, en veel, met name op andere weblogs en websites, zal mij mogelijk ontgaan zijn. Op Wikipedia wordt de affaire vanwege de gestelde Kamervragen al wel genoemd.

Ik hoop dat een enkele lezer – voor de meesten is dit bij elkaar toch te veel – iets aan dit overzicht heeft. En nogmaals, voor aanvullingen, wel binnen het gegeven kader, en correcties houd ik me aanbevolen. Of het ook aan hoofdredacteur Marcel Gelauff van het NOS Journaal en aan verslaggever Lex Runderkamp besteed is, valt nog te bezien. Feiten en argumenten schijnen hun tot dusverre niet veel te doen. Maar het valt te hopen dat de NOS een keer inhoudelijk reageert en tot rectificatie overgaat.

Maar ach, er is een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen en je kunt beter met het eerste dan met alleen het tweede, vooral als dat niet met het eerste gepaard gaat, leven. De hoofdredactie van het NOS-journaal zal voortaan moeten leven met het besef een evident ongelijk niet recht te hebben gezet.

.:.

(44)
[Gepubliceerd: 31 december 2011, 16.00 uur]