Archive for mei, 2014

31 mei 2014

Een stad in Palestina – Wil de gemeente Eindhoven Israël werkelijk met straatnaambordjes ‘van de kaart vegen’?

door Jan Dirk Snel

[Zaterdag 31 mei 2014] Gisteren kreeg ik een e-mailbericht binnen van Likoed Nederland. Op de een of andere wijze ben ik op de verzendlijst beland en op zich vind ik dat niet eens onaangenaam. Het probleem van berichten en meningen over Israël, de Palestijnse gebieden en de omliggende contreien is in het algemeen niet dat veel informatie op zich niet klopt – al komt ook dat herhaaldelijk voor – maar wel dat de standpunten zo gepolariseerd zijn dat iedereen vooral zijn eigen kleine waarheid benadrukt. En ook al kloppen al die waarheidjes vaak wel, je moet ze ook een beetje evenwichtig in een groter verband kunnen zetten en daar is niet iedereen op uit. Elk brokje informatie, elke zienswijze kan dan een kleine bijdrage leveren. Likoed Nederland is duidelijk partij, maar het kan soms nuttig zijn om ook uit die hoek iets te horen.

Namen Heilige Land Vlokhoven 02

Naar bijbelse plaatsen genoemde straten in de wijk Vlokhoven in het Eindhovense stadsdeel Woensel-Noord

Van de kaart
Gisteren stond er boven het bericht groot: ‘De gemeente Eindhoven veegt Israël van de kaart’. Het staat trouwens ook op de website van Likoed Nederland. Maar daar begon de tekst vervolgens niet mee. Die zette in bij de ‘schietpartij’ bij het Joods Museum vorige week in Brussel waarbij, ik citeer, ‘vier onschuldige (Joodse) burgers’ werden doodgeschoten. (Terloops: er zijn ook mensen die de hier door Likoed Nederland gebruikte term ‘schietpartij’ afkeuren, omdat het om slechts één schutter gaat.) Maar via de ‘continue haatcampagne tegen Israël’ en de opmerking dat kritiek op Israël best mag, maar dat er van ‘normale, evenwichtige kritiek’ allang geen sprake meer is, kwam men dan toch ter zake – nu ja, dat valt nog te bezien. Ik citeer:

‘Vooral in linkse kringen begint het salonfähig te worden om Israël niet langer enkel te bekritiseren, maar om ook het bestaansrecht van dit land ter discussie te stellen of soms zelfs te ontkennen. Israël moet van hen worden opgeheven. Deze vernietigingsdroom doet zich alleen voor bij de Joodse staat, niet bijvoorbeeld bij de 18 officieel christelijke staten of de 26 officieel islamitische staten.
Waartoe dit kan leiden is te zien in de PvdA-gemeente Eindhoven. Daar, in het stadsdeel Woensel, ligt een aantal straten met namen als Nazarethlaan en Tiberiaspad.
Allemaal steden die, zo leert de Grote Bosatlas, in het noorden van Israël liggen, in internationaal onomstreden gebied.
De gemeente Eindhoven heeft onder de naambordjes bij deze straten echter het onderschrift ‘stad in Palestina’ laten plaatsen. Wat wil de Gemeente Eindhoven hiermee zeggen? Dat Tiberias, waar overwegend Joden wonen, eigenlijk door de radicaal-islamitische terreurorganisatie Hamas zou moeten worden bestuurd?
Hamas, die in zijn grondwet heeft staan dat alle Joden de zee in gedreven moeten worden, zodat ‘Palestina’ een puur islamitisch land wordt?
De gemeente Eindhoven liegt en bedrijft zo politiek. Politiek met een hele rare smaak. Het zou de gemeente Eindhoven daarom sieren als zij het onderschrift op de naambordjes bij straatnamen als Tiberiaspad zou verwijderen, of zou voorzien van ‘Stad in Israël’.
Zodat deze gemeente niet langer meedoet met de delegitimatie van Israël als en de Joden, met alle gevolgen vandien.’

Iemand had kennelijk iets ontdekt. En volgens het Eindhovens Dagblad heeft het Kamerlid Joram van Klaveren van de Groep Bontes / Van Klaveren – klinkt een beetje naar een advocatenkantoor, vind ik – minister Plasterk van Binnenlandse Zaken er vrijdag direct vragen over gesteld. Op de site van de Tweede Kamer en van de politieke groepering valt er op dit moment nog niets over te vinden – op de dag na Hemelvaartsdag wordt er niet overal gewerkt – maar ze zijn al wel toegevoegd aan het bericht op de site van Likoed Nederland.

En inmiddels blijkt het bericht ook Israëlische media gehaald te hebben. ‘Dutch city calls Jerusalem, Nazareth “cities in Palestine”‘ kopten vanmorgen zowel The Times of Israel als The Jerusalem Post: ‘Local Jewish organization says Eindhoven street signs guilty of “wiping Israel off the map”‘.

Palestina in Vlokhoven
Wat is hier aan de hand? Is er eigenlijk wel iets aan de hand? Tegenover de NOS kon of wilde de woordvoerder van de gemeente Eindhoven gisteren nog niet inhoudelijk reageren op de kritiek. Het enige wat hij kwijt wilde, ‘is dat er in de stad op veel meer plekken straatnaamborden hangen met een onderschrift’.

Toch lijkt het niet zo moeilijk. Het eerste dat opvalt, is dat de foto van het Tiberiaspad die bij het bericht van Likoed Nederland gevoegd is, afkomstig is van Google Maps – of preciezer Google Street View – en The Times of Israel heeft er uit dezelfde bron eentje van de Nazarethlaan. Ieder die zelf even op Google Maps zoekt, kan de bordjes met toelichting her en der zo vinden. De conclusie moet dus zijn dat de borden er kennelijk al even staan, in ieder geval sinds oktober 2008, want dat is de datering die Google zelf aangeeft. Het gaat dus niet om een recent besluit of iets van dien aard. Hier wordt van iets ouds en bestaands uit het niets, zonder enige aanleiding, nieuws gemaakt.

Het gaat hier om een aantal straten in de buurt Vlokhoven in het stadsdeel Woensel-Noord. (Over de modernisering van Woensel als toonbeeld van een algemeen proces op microniveau schreef Gabriël van den Brink ooit zijn fraaie boek De Grote Overgang. Een lokaal onderzoek naar de modernisering van het bestaan. Woensel 1670-1920 (Nijmegen 1996), die ik ooit in Trouw besprak – de intro is duidelijk weggevallen – maar dit terzijde.) De wijk moet zo in de jaren zestig gebouwd zijn; in ieder geval was in 1975 alles vol. De straatnamen moeten dus in die tijd, inmiddels zo’n halve eeuw geleden, zijn toegekend. Het gaat om namen als Jerusalemlaan, Bethlehemlaan, Jericholaan, Samarialaan, Judealaan, Nazarethlaan, Hebronstraat, Sichemstraat, Bethaniëstraat, Gibeonstraat, Bethelstraat, Sionstraat, Nebostraat, Taborstraat en Tiberiaspad. Of ik ze nu allemaal te pakken heb, weet ik niet, maar het beeld is in ieder geval duidelijk. Namelijk dat het hier om bijbelse geografische namen gaat.

Nebo3

Nebostraat, Vlokhoven, stadsdeel Woensel-Noord in Eindhoven: ‘berg in Palestina’

De naamgeving als zodanig heeft waarschijnlijk eerder met het katholieke verleden van Eindhoven te maken en met de KVP, als er tenminste al politieke overwegingen in het spel waren – op zich niet waarschijnlijk, al houden straatnamencommissies vaak terecht wel rekening met de samenstelling van de bevolking – dan met ‘linkse’ politiek of de gesmade PvdA. Daar duidt ook de spelling op: Jerusalem en Sion met een s, zoals dat in katholieke kring gebruikelijk was. Het gaat om plaatsen uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament: bij Bethanië of de Tabor denkt men allereerst aan de evangeliën. Kortom, het gaat om de geografie van het Heilige Land zoals we die uit de Bijbel kennen. En het was tot voor kort – en misschien nog wel – gebruikelijk om dat als Palestina aan te duiden. In mijn jeugd in de jaren zestig spraken oudere mensen, in ieder geval die van de generatie van mijn grootouders, meestal of althans dikwijls over Palestina, in ieder geval als het om het gebied en niet specifiek over de actuele politiek ging. Zo hadden ze het nu eenmaal ooit op school geleerd. En als het over nieuwtestamentische tijden gaat, is het altijd nog gebruikelijk om het (onder meer) over Palestina te hebben.

Dat het hier om de oude aanduiding gaat, blijkt ook uit een naam als de Nebostraat. De Nebo is volgens het bordje een ‘berg in Palestina’, maar naar hedendaagse begrippen ligt deze berg, volgens Deuteronomium (34:1) ‘een van de toppen van de Pisga, tegenover Jericho’, die Mozes voor zijn dood beklom, vanwaar de HEER hem ‘het hele land’ liet zien – ‘het hele gebied van Gilead tot aan Dan’ – toch echt in Jordanië. Anders dan het bericht stelt, gaat het dus ook niet om ‘allemaal steden die (…) in het noorden van Israël liggen, in internationaal onomstreden gebied’, maar om geografische aanduidingen uit het gehele Heilige Land, om gebieden, steden, dorpen en bergen die nu zowel in Israël, de Palestijnse gebieden als dus Jordanië liggen.

Contraproductief
Kortom, voor de goede en welwillende verstaander is het volstrekt duidelijk. De gemeente Eindhoven gebruikt slechts een traditionele aanduiding ter toelichting. Nu de term ‘Palestina’ verder gepolitiseerd is en in actuele politieke beschouwingen niet meer het hele gebied aan beide zijden van de Jordaan aanduidt – verwees de Likoed trouwens vroeger niet met een zekere graagte naar die aanduiding van het nog ongesplitste mandaatgebied uit 1922? – zou het wellicht overweging verdienen om bij een eventuele vervanging een nu mogelijk iets meer als neutraal ervaren omschrijving te kiezen als bijvoorbeeld het ‘oude Palestina’ of ‘het Heilige Land’, een neutrale term die in het Engels gebruikelijker is dan in het Nederlands, maar niemand die de verschillende bordjes in de wijk even bekijkt, zal serieus op de gedachte kunnen komen dat de gemeente Eindhoven hier ‘meedoet met de delegitimatie van Israël en de Joden’. Flauwekul, regelrechte flauwekul.

Likoed Nederland trekt wel een erg grote broek aan. Ze kan wel zeggen dat de gemeente Eindhoven ‘liegt’, maar de enige die hier welbewust liegt, is toch de beschuldiger zelf. Hier wordt ‘nieuws’, vals, misleidend nieuws verzonnen. Denkt de vereniging nu echt dat de gemeente Eindhoven werkelijk wil zeggen, ‘dat Tiberias, waar overwegend Joden wonen, eigenlijk door de radicaal-islamitische terreurorganisatie Hamas zou moeten worden bestuurd?’ De suggestie is niet anders dan kwaadwillig. De vraag is alleen wat de zin of het doel van zo’n doorzichtige actie is. Wat bereikt Likoed Nederland met dit afgeven op denkbeeldige ‘linkse kringen’? Niets, helemaal niets. Behalve dan mogelijk een averechts effect. Als ze nou nog geconstateerd had dat een vanouds volstrekt begrijpelijke en eenduidige aanduiding met verloop van tijd andere connotaties kan krijgen, dan had ze wellicht nog een zeker punt gehad. Maar nu is ze niet op redelijkheid uit. Holle, veel te grote woorden, om meer gaat het niet.

Het gaat hier alleen maar om aandachttrekkerij, maar wel om schadelijke aandachttrekkerij. Uiteindelijk komt dit toch weer neer op een ‘actie beschadiging Israël’. Het is dit soort valse propaganda dat Israël zo veel kwaad doet, dat de aandacht afleidt van de werkelijke problemen en oplossingen en ook van punten die voor het Israëlische perspectief wel van belang zijn. Door dit soort onredelijkheid wenden mensen die die doorzien, zich al gauw af. Waarom zou je mensen die zulke onzin verspreiden, nog serieus nemen? Dit is dus alleen maar contraproductief, met name voor de gevallen waarbij men toevallig, of juist helemaal niet toevallig, wel een keer een goed punt te pakken heeft. Wie vertrouwt Likoed Nederland dan nog? En het richt vooral onheil aan in Israël. Met valse informatie wordt daar toch weer het beeld bevestigd dat de hele wereld tegen hen is: een gemeente in Nederland die denkt dat Tiberias en Nazareth eigenlijk in de Palestijnse gebieden liggen? En dus Israël het liefst ‘van de kaart’ wil vegen? Zie je wel, hoe erg het is? In Nederland zal de waarheid nog wel tot een aantal mensen doordringen, maar zal dat ook in Israël gebeuren?

Evenwicht
Er is veel kritiek op Israël en helaas vaak nog terecht ook, vooral als het om details gaat – nou ja, details, vaak gaat het wel om mensenlevens – maar er is inderdaad ook kritiek op Israël die de verhoudingen compleet uit het oog verliest. Het gaat erom alle partijen in wat ik nu maar traditioneel het Heilige Land noem, recht te doen. Waar het op aankomt, is het vinden van een evenwicht, om de juiste balans. Oprecht daarnaar streven is al moeilijk genoeg.

De laatste tijd heb ik heel weinig of in feite nauwelijks iets over Israël, de Palestijnse gebieden en ‘het conflict’ of ‘het vredesproces’ geschreven, omdat het allemaal zo dodelijk vermoeiend is, je al gauw in een mijnenveld belandt en al dat commentaar toch geen millimeter helpt. En dan is er ook nog de overweging wat het allemaal voorstelt naast de enorme aantallen doden in Syrië, de grote problemen in Egypte en elders in de omringende wereld, een overweging die weliswaar zeggingskracht heeft, maar tegelijk ook weer niets afdoet van de werkelijke problemen, hoezeer we die ook in perspectief pogen te zetten. Al maanden geleden heb ik opgemerkt dat ik nog eens een stukje wilde schrijven waarom ik zelden of nooit nog iets zeg of schrijf over Israël en de Palestijnen, maar het kwam er nooit van en ik weet niet of het er ooit nog van komt.

Ik vraag me af of het weerleggen van dit soort propagandistische onzin wel zin heeft en geen verspilling van mijn tijd is. Maar mijn oog viel hier nu eenmaal toevallig op. Het zou in ieder geval goed zijn als betrokkenen eens ophielden juist hun ‘eigen partij’ te beschadigen. ‘Normale, evenwichtige kritiek’ is welkom, merkt Likoed Nederland op. Wat ik wel zeker weet, is dat dit geen ‘normale, evenwichtige kritiek’ – in andere richting dan – is. Dit is alleen maar loze ophef die de zaak van Israël schaadt. Maar ik zal de berichten van Likoed Nederland gewoon blijven volgen en elke keer, zij het met enig gerechtvaardigd wantrouwen, kijken of er misschien toch iets in zit.

Het beantwoorden van de suggestieve Kamervragen van Joram van Klaveren is ieder geval een peulenschil. Dat valt dan alvast weer mee.

Naschrift (21.00 uur)
Twee dingen, om met een politicus die een portretje van de Israëlische premier Golda Meir op zijn bureau had staan, te spreken.

1. Op Twitter wees de immer gewaardeerde econometrist Jaap de Vries – volg hem! – me op de site Straatnamen en straatnaamgeving in Eindhoven 1340-2014 door Jan Spoorenberg. Daarop vinden we ook het document Straatnamen in de gemeente Eindhoven 1920-2014 en dat verschaft een uitstekende toelichting, precies wat we nodig hebben. Ik citeer de relevante passage uit deze verhandeling:

‘Bethaniëlaan, Bethelstraat, Bethlehemlaan, Gibeonstraat, Hebronstraat, Jericholaan, Jerusalemlaan, Judealaan, Nazarethlaan, Nebostraat, Samarialaan, Sichemstraat, Sionstraat, Taborstraat, Tiberiaspad (Heilig Land, 16 mei 1967)
De commissie had niet helemaal haar zin gekregen. Eén zijde van de Vlokhovenseweg werd een akkergebied, maar voor de andere zijde werd een ander thema gekozen. Mogelijk geïnspireerd door de nabije Tempelstraat besloot de commissie tot geografische namen uit het oude Palestina. Blijkbaar leefde het idee dat een groot aantal namen nodig was, want commissielid J. Renders schakelde zijn kennis P.J. Meertens in, die in Amsterdam directeur was van de Bureaus voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde, het huidige Meertens Instituut. Een van diens medewerkers stelde een lijst van vier pagina’s op met namen die tot ver buiten het Heilig Land reikten.’

Altijd aardig om de man wiens naam we zonder Het Bureau van Voskuil trouwens ook nog wel gekend hadden, weer tegen te komen. En ter verduidelijking: wie even naar Vlokhoven op Google Maps kijkt, ziet dat straten aan de oostelijke of zuidelijke zijde van de Vlokhovenseweg namen dragen als Geestakker, Veelakker en Pachtakker – ik hoef ze niet allemaal op te zoeken. Hier gaat het om de straten ten westen of noorden van de genoemde weg, waarbij de Jericholaan wat oostelijk uit het gareel valt. Er blijkt – eerste punt – dus ook uit dat de staatnamencommissie een wel erg lange lijst had opgesteld, maar dat er slechts vijftien nodig waren, die Spoorenberg hier allemaal opsomt en die ik in het stuk hierboven dus wel degelijk allemaal te pakken had. Ook mijn datering – punt twee – blijkt aardig te kloppen: de namen werden kennelijk op 16 mei 1967 vastgesteld. En – derde punt – het blijkt dus inderdaad om het ‘Heilig Land’ te gaan. (Ik schreef wel over het Heilige Land, met een e dus, maar roomsen plachten die slot-e in het adjectief weg te laten, zoals dat ook in de naam van de Heilig Landstichting een in de gemeente Groesbeek gelegen dorp nabij Nijmegen, ooit woonplaats van de eerste premier van CDA-huize, genoemd naar het gelijknamige museum, nu postverzuild en nietszeggend Museumpark Oriëntalis geheten, geschiedde.) Kortom, wat ik al dacht, wordt hier nog eens expliciet bevestigd.

2. Ten tweede zou ik willen opmerken dat ik in het stuk hierboven tot twee keer toe heb aangegeven, dat ik besef dat ook namen in de loop van de tijd een andere connotatie, of zelfs andere connotaties, in het meervoud, kunnen krijgen, ‘dat de term “Palestina” in actuele politieke beschouwingen een andere betekenis heeft gekregen’ en dat het bij een eventuele, ooit komende vervanging van de al lang bestaande straatnaambordjes ‘wellicht overweging’ verdient om ‘een nu mogelijk iets meer als neutraal ervaren omschrijving te kiezen als bijvoorbeeld het ‘oude Palestina’ of ‘het Heilige Land’, twee termen die in het net hiervoor geciteerde fragment van Spoorenberg inderdaad blijken voor te komen – op die ontbrekende roomse e in het tweede adjectief na dan. In een alleszins aangename Twitteruitwisseling met Joop Soesan, die op zich terecht opmerkte dat er in de huidige situatie twee gebieden zijn, namelijk één met de naam Israel en één met naam Palestina, had ik ook nog de optie ‘bijbels Palestina’ genoemd. Vervangingsmogelijkheden genoeg dus. Joop Soesan merkte op dat het nog beter was om ‘helemaal geen uitleg’ te geven en daar zit veel in, al bleek hierboven dat de gemeente Eindhoven nu eenmaal vaker uitleg verschaft en is – of was? – dat ook wel de trend. Maar er zit zeker iets in. Wie weet nu niet waar Jeruzalem, ahum Jerusalem, Nazareth, Tiberias of Bethlehem liggen? En aan wie het niet weet, is nadere toelichting waarschijnlijk toch niet erg besteed.

Op Twitter vroeg CIDI-directeur Esther Voet: ‘waar ligt Tiberias? Denk dat bewoners wijk danig in verwarring zullen zijn’, maar dat lijkt me toch sterk. Die wonen daar al langer en bij een niet al te minimale snuggerheid zullen ze de bijbelse afkomst van de vijftien straatnamen toch echt wel herkennen. Als er echt grote misverstanden gerezen waren, zou dat in de afgelopen jaren ook wel gebleken zijn. Maar als de bordjes ooit vervangen moeten worden, valt er zeker te denken aan een toelichting die uitgaat van een hedendaagse terminologie en die daarbij tevens recht doet aan het oorspronkelijke idee. Of, zoals al gesuggereerd, aan het volledig achterwege laten van een nadere omschrijving – dat is altijd veilig.

Maar urgent is het allemaal niet. Mijn stukje ging over opgeklopte, misleidende propaganda. Er was geen enkele reden om ineens ophef te maken van al jaren bestaande, voor ieder met enig verstand behept wezen begrijpelijke toelichtingen op enkele onschuldigie straatnaambordjes. Mijn stuk hierboven staat als een huis. Maar dat het ooit anders kan, daar ben ik het van harte mee eens. Haast heeft het allemaal zeker niet. De gemeente Eindhoven kan rustig aan doen. En moet maandag, als de kantooruren beginnen, maar even die uitleg geven die ik nu alvast belangeloos bood.

Tweede naschrift (21.45 uur, aangepast 22.00 uur)
Jaap de Vries, in het eerste naschrift vermeld, meldde mij op Twitter dat hij zijn bron vond via Joep de Geus, voorzitter van de CIDI Jongerenorganisatie, die gisteren al op Twitter vermeldde dat de straatnaam en de ‘ondertitel’ nog van voor Zesdaagse oorlog dateren en daarom naar geografisch Palestina verwijzen. Ik was zo ook al tot een soortgelijke conclusie gekomen, maar het is goed hiernaar te verwijzen. Ook De Geus merkt terecht op dat de naam in 2014 best veranderd mag worden: ‘veel te politiek beladen en controversieel zoals het er nu staat’. Over de aanduidingen op de bordjes valt in alle redelijkheid best te praten, maar dat was niet waar het persbericht van Likoed Nederland op uit was. Daar ging het me hier om. Het gaat hier om valse propaganda versus waarheid.

 (141)

Advertenties
21 mei 2014

Waarom Paul Witteman maar beter niet kan gaan stemmen, maar u en ik wel

door Jan Dirk Snel

[Woensdag 21 mei 2014] Paul Witteman gaat donderdag niet stemmen. In zijn geval is dat misschien maar het beste ook, want in de column waarin hij dat uitlegt, geeft hij blijk van zo’n gebrek aan inzicht dat je in zijn wegblijven paradoxaal genoeg weer een blijk van zelfinzicht zou kunnen zien. Wat heeft iemand die niet in staat is om helder te redeneren, in een stemhokje te zoeken?

Geringe invloed
Witteman meent dat de 26 Nederlandse afgevaardigden op een totaal van 751 afgevaardigden niet veel in te brengen hebben. En politici die hij in zijn programma over de vloer krijgt, zouden dat alleen buiten de uitzending ‘schoorvoetend’ toegeven.

WittemanNu is het natuurlijk waar dat die 26 Nederlandse afgevaardigden slechts 3,46% van het totaal aantal van 751 Europarlementariërs vormen. Maar dat kan iedereen zo ook wel ongeveer zien. Daar hoeft niet erg geheimzinnig over gedaan te worden. Nederland telt ongeveer 16,8 miljoen inwoners en de hele Europese Unie heeft er zo’n 507 miljoen. Kortom, de Nederlandse bevolking maakt ongeveer 3,31% van de totale EU-bevolking uit en het aantal zetels is daarmee toch redelijk in overeenstemming. Zeggen dat stemmen dan geen zin heeft, is weinig anders dan betogen dat de Zeeuwen bij verkiezingen bij de Tweede Kamer beter ook maar thuis kunnen blijven, omdat Zeeland met pakweg 381 duizend inwoners niet meer dan 2,3% van de Nederlandse bevolking uitmaakt. Wat heeft de stem van de Zeeuwen nu in Den Haag te betekenen?

Op de ruim vijfhonderd miljoen inwoners die de EU telt, is elk land relatief klein. Dat geldt dan zelfs nog voor het grootste, Duitsland, dat pakweg 80,5 miljoen inwoners telt. Ook dat is niet meer dan 15,8% van de gehele bevolking van de EU. En met 96 zetels krijgt het land niet meer dan 12,8% van het totale aantal in het Europees Parlement. Slechts zeven landen – Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje, Polen en Roemenië – hebben recht op meer zetels in het Europees Parlement dan Nederland. De andere twintig krijgen er allemaal minder. Als Wittemans redenering zou opgaan, dan zouden de kiezers in al die landen ook wel weg kunnen blijven. Wat stelt hun stem nu voor op het geheel?

Burgers van de Unie
Maar zo werkt het natuurlijk niet. Bij verkiezingen is elke stem op zich bijna verwaarloosbaar klein. Dat geldt ook voor stemmen voor de Tweede Kamer. Wat stelt die ene persoonlijke stem nu voor op ruim 12,5 miljoen Nederlandse stemgerechtigden? Als ik vanavond mijn voet verstuik en morgen het stemlokaal niet haal, maakt dat inderdaad weinig uit, zoals het wegblijven van Witteman op zich gelukkig ook niet van belang is. Maar daar gaat het niet om. Het gaat om het gezamenlijke effect van al die stemmen en als iedereen thuis zou blijven, of als velen thuis zouden blijven, zou dat wel degelijk effect hebben.

Alleen de zes grootste landen – het rijtje hierboven zonder Roemenië dus – leveren bij elkaar al 421 Europarlementariërs en dat is de meerderheid. Maar heeft het dan voor de inwoners van de overige tweeëntwintig landen geen enkele zin om nog maar een stem uit te brengen? Nee, natuurlijk niet. Want die afgevaardigden stemmen natuurlijk niet per land, maar naar politieke stroming of naar eigen inzicht. En de invloed van elke individuele afgevaardigde is uiteraard klein, maar uit het geheel komen toch per stemming meerderheden en minderheden voort.

Bovendien zitten die afgevaardigden er niet louter voor hun land. Het Verdrag betreffende de Europese Unie is daar helder over. Het Europees Parlement vertegenwoordigt ‘de burgers van de Unie’, staat er in het tweede lid van artikel 14. De afgevaardigden zitten er niet alleen voor hun land, maar voor alle burgers van de Europese Unie. En politiek houdt nu net in dat er niet één opvatting is over wat het belang van een specifiek land is, maar dat daar juist verschillende opvattingen over bestaan. Daarom gaan we stemmen: om te zorgen dat al die verschillende ideeën over wat het goede is voor de burgers van de Unie, vertegenwoordigd zijn.

Bijdrage
Achter Wittemans redenering, als het dat al is, lijkt een bekend misverstand schuil te gaan. Dat het bij het uitbrengen van een stem vooral om jouw wil en jouw invloed gaat. Altijd heb je weer mensen die zeggen dat ze niet gaan stemmen, omdat geen van de partijen doet wat zij precies willen. En Witteman gaat nu niet stemmen omdat de invloed van Nederland toch niet veel zou voorstellen. Maar stemmen, van kiezers voor een vertegenwoordigend gremium en van afgevaardigden, ook Nederlandse, in het Europees Parlement, is natuurlijk iets anders: een bijdrage leveren. Stemmen is eerder een plicht, een kleine uiting van verantwoordelijkheidszin. Met alle burgers, in dit geval EU-burgers, leveren we er een bescheiden bijdrage aan dat er een goede vertegenwoordiging is. En daarbij kiezen we uit de rijkheid aan opties die voorliggen. En wie vindt dat er niet genoeg mogelijkheden zijn, kan zelf met geestverwanten een lijst indienen.

Het Europees Parlement is daarbij in klassieke zin een echte volksvertegenwoordiging, die zijn stem laat horen in samenwerking met, maar ook tegenover andere instituties. Zo zijn parlementen ontstaan en zo zijn ze bedoeld: om uiting te geven aan opvattingen onder bevolkingen tegenover de macht. Naast de Europese Raad, de Raad en de Europese Commissie, om de belangrijkste Europese instellingen maar te noemen, vormt het Europees Parlement wel degelijk in instelling van groot belang. Samen met de Raad oefent het volgens het al genoemde artikel 14 van het Verdrag ‘de wetgevingstaak en de begrotingstaak uit’. En ‘het oefent onder de bij de Verdragen bepaalde voorwaarden politieke controle en adviserende taken uit’ en kiest ook nog eens de voorzitter van de Commissie. Dat is niet niks. Het is dan ook flauwekul als Witteman het vleugellam noemt.

Dat het om ‘tweederangs politici’ zou gaan, is trouwens ook onzin. Er zijn heel wat goede Europarlementariërs en dat ze misschien niet zo bekend zijn, ligt misschien eerder aan de media. De kwaliteit van politici wordt bovendien niet bepaald door hun bekendheid, maar door de vraag of ze hun werk goed doen en bijvoorbeeld de stukken nauwkeurig bestuderen. Alsof Nederlandse ‘toppolitici’ voordat ze bijvoorbeeld fractievoorzitter of minister werden, allemaal zo opvielen.

Stemmen
Dat Paul Witteman niet gaat stemmen, is gezien zijn gebrek aan inzicht misschien maar het beste ook. Maar een gewone burger die vertegenwoordiging van EU-burgers bij het centrum van de op zich bescheiden Europese macht wel van belang acht, die gaat morgen natuurlijk gewoon stemmen. Niet omdat zijn ene stem er nou zo verschrikkelijk veel toe doet, wel omdat al die stemmen, uit alle 28 EU-landen bij elkaar, er wel degelijk toen doen.

Naschrift (14.25 uur)
Om mogelijke misverstanden te voorkomen: mijn opmerking dat Witteman maar beter niet kan gaan stemmen, was natuurlijk ironie (of zoiets). Uiteraard zou hij ook de gang naar de stembus moeten maken. Het aardige van democratie is dat het een humoristisch systeem is. Je hoeft echt niet bar veel kennis van zaken te hebben om toch een zeker (en vaak redelijk gegrond) idee te hebben welke richting en welke personen zo ongeveer staan voor opvattingen waar jij je het best in kunt vinden. Daarom hebben we ook een vertegenwoordigend stelsel: omdat we het zelf allemaal niet zo precies weten, maar we erop vertrouwen dat mensen die ons, in dit geval dus de burgers van de Europese Unie, vertegenwoordigen, wel de tijd nemen om de zaken grondig te bestuderen en vervolgens in de volksvertegenwoordiging hun stem naar eer en geweten uitbrengen.

(140)