Salafisten verspreiden de reportage van Lex Runderkamp (NOS) in het Arabisch [Marinab VII]

door Jan Dirk Snel

.:.

[Volledig herschreven artikel. Zie vooral het dankwoord onder dit stuk. Zie vooral ook dit bericht over de video op Arab West Report. Volg die site voor de nieuwste ontwikkelingen.]

 

Runderkamps reportage in het Arabisch
Kijk, dat is nou interessant. De beroemde reportage voor het NOS Journaal van Lex Runderkamp over – in zijn ogen – een brand in een kerk in aanbouw in het Egyptische dorp El Marinab is ook voor Arabische kijkers beschikbaar. Het filmpje staat al sinds vorige week woensdag, 7 december 2011, op YouTube.

U kent het mogelijk al, maar zo kunt u het nog eens in alle rust met Arabische ondertiteling bekijken. En wat ook fijn is, u krijgt 16 seconden extra. Was de duur bij de NOS 2.31 seconden, hier is die uitgebreid tot 2.47 seconden. Eerst krijgen we namelijk nog wat beelden te zien van nieuwssites die over de aanval op de kerk in El Marinab berichtten. We zien onder meer de bekende foto, die ik ook op mijn eerste blog over de zaak plaatste. Maar wat nog boeiender is, u krijgt daarvoor, helemaal in het begin, nog groot in beeld:

‘Why They Attack Islam’

Zodat u weet waar het over gaat en het filmpje in het juiste kader kunt plaatsen. Kijk maar:

Als u goed opgelet heeft, heeft u misschien nog iets interessants gezien. Direct na de opening kwam een portret in beeld van iemand op een soort klassiek boevenopsporingsaanplakbiljet met groot er boven WANTED en er onder ‘Shnodah’s Trial’. En het gezicht daartussen in, dat is, juist ja, van de huidige koptische paus Shenouda III. Het geeft misschien een zekere indicatie omtrent het kader waarin dit filmpje gepresenteerd wordt.

Salafisten
De kop boven de film moet ongeveer luiden:

‘Shock voor alle Egyptenaren: Nederlandse tv-presentator onthult dat christenen kerk Al Marinab verbrandden’

Ik sta voor die vertaling niet helemaal in, maar wel ongeveer: ik heb het in vijf talen in Google Translate uitgeprobeerd. Alle vertalingen hebben het over een tv-gids, maar daaronder verstaan wij een programmablad en ik neem aan dat iets als presentator – of minder waarschijnlijk: journalist – zal zijn bedoeld. Het kon trouwens wel eens zijn dat er in werkelijkheid zelfs over ‘bewijs’ wordt gesproken, althans dat woord kwam ik tegen toen ik afzonderlijke woorden in de vertaalmachine ingaf – ik weet dat niet precies.

Dit komt uit salafistische hoek, zoveel is wel duidelijk. En alleen de kop geeft al aan dat dit kennelijk in Egypte nog niet zo bekend was. Daar dacht iedereen tot dusverre dat een groep mensen, islamitische jongeren, en trouwens kennelijk ook wel enige ouderen, een kerk in aanbouw aangevallen en vernield had, hetgeen blijkens de beelden ook wel gelukt is: de koepels die er eerst waren, zie je niet meer, al is het misschien niet geheel helder wat de kopten zelf voor die vrijdag de dertigste september al verwijderd hadden en wat de aanvallers daar nog aan sloopwerk aan toegevoegd hebben. Maar gelukkig zijn ze in Egypte nu door Lex Runderkamp wat wijzer geworden.

Het logo dat men groot in beeld ziet, 5m4u.com, leidt naar El Mokhales TV. Die plaatste de Nederlandse reportage, voorzien van Arabische ondertitels, op woensdag 7 december 2011 om 16.35 uur op de website. El Mokhlales TV is een salafistische organisatie, die onder de hoede staat van Sjeich Muhammad Al Zogbhy (de transcripties van de naam variëren zoals altijd). Er zijn verbindingen met Al Noor, de salafistische politieke partij. Sjeich Al Zoghby heeft enige naam opgebouwd als radicaal prediker. Hij is onder meer in deze video (leuk muziekje trouwens) te zien, waarin hij eerder dit jaar, na de revolutie, de kopten dreigde naar hun kloosters te gaan en daar vrouwen die ze gevangen zouden houden, te bevrijden. Dat zijn altijd ingewikkelde verhalen, waarbij het gaat om koptische jonge vrouwen die al dan niet tot de islam zouden zijn overgegaan, en waar ik nu verder maar even niets over zeg. In de video zien we Al Zoghby onder meer een demonstratie bij de kathedraal leiden. De man mag nogal graag tekeer gaan tegen de koptische paus Shenouda. Zo snapt u dat biljet met WANTED misschien ook.

Egyptische kranten berichten
De twee websites van de kranten die we in het begin van het filmpje zien, zijn van de kranten al-Distūr (of Al Distoer of Al Dostor of hoe je het ook schrijft), die op zondag 4 december 2011 kopte: 

‘Nederlandse tv: het gebouw in Al Marinab is een gasthuis en geen kerk. Christenen staken, niet moslims, stichtten de brand’

en Al Wafd, overigens een liberale krant, die kopte

‘Nederlandse tv: kopten Al Marinab stichtten eigenhandig brand’

Over dat artikel heeft Arab West Report een bericht geplaatst. Al eerder was in Nederland bekend geworden dat de krant al-Misriyūn, gelieerd aan de radicale Gama’at al-Islamiya, op maandag 5 december een artikel gebracht had onder de titel:

‘Kopten zetten Marinab in brand en schuiven het in de schoenen van Moslims”

Naar aanleiding daarvan hebben de Kamerleden Pieter Omzigt en Joël Voordewind Kamervragen gesteld aan de minister van – let wel – buitenlandse zaken. Het gaat hier om wat er in de internationale verhoudingen gebeurt.

De Egyptische ondertitels
Inmiddels heeft Diana Maher Ghali op de website van Arab West Report een vertaling van de Arabische ondertitels met commentaar (en het Nederlandse orgineel) geplaatst. Iedereen kan daar de teksten zelf vergelijken. In het algemeen is de Nederlandse tekst van Lex Runderkamp tamelijk goed gevolgd, maar er zijn een paar uitzonderingen.

Op de plaats waar Runderkamp het heeft over de brand ‘zoals de kopten hem zelf filmden op 30 september’, zegt de Arabische tekst dat de kopten hemzelf op die dag aanstaken. Waar Runderkamp zegt dat de moslims ontkennen dat zij het vuur hebben aangestoken, zegt de Arabische tekst dat moslims verzekerden dat het de andere partij was die de brand stichtte. En waar Runderkamp beweert dat op de dag van de brand ‘de gemeente’ de koepel zou komen verwijderen, vertellen de ondertitels dat toen de brand ontstond, mensen kwamen helpen blussen.

Ook zijn er wat verschillen in de vertaling van de Arabische fragmenten uit de reportage. Waar een oude kopt, ene Garas Sidhum (Grace Sidhum bij de NOS), zegt dat de Moslimbroederschap hem en zijn geloofsgenoten heel erg lastig valt, heeft de Nederlandse ondertiteling het alleen maar over de moslims. [Zie correctie door Kees Hulsman in de comments. Toevoeging vrijdag 16 september 2011.] Waar vader Salib op een video uit december 2010 volgens de NOS-reportage zegt dat als het toch een kerk blijkt te zijn, de plaatselijk moslims ‘het recht’ hebben om hem te vernietigen, zegt hij volgens de vertaling van Diana Maher Ghali dat ze de kerk mogen vernielen en doen wat ze willen – over een recht heeft hij het niet.

Het is duidelijk dat de Egyptische versie op een paar punten is aangedikt. Daar kan Runderkamp niets aan doen. Maar zoveel hoefden de salafistische gebruikers nou ook weer niet aan te passen om zijn reportage voor hun eigen doeleinden te gebruiken. In het algemeen kun je stellen dat bepaalde Egyptische media zijn reportage eerder gebruikten dan misbruikten.

Wat vindt de NOS hiervan?
In mijn vorige blogstukje haalde ik een passage van Runderkamp aan uit zijn optreden in Dit Is De Dag van donderdag 8 december. Ik herhaal dat even:

‘Maar luister even. Als er een karikatuur gemaakt wordt van het verhaal dat ik maakte, en er zijn allerlei organisaties die dat via hun blogs en sites op de wereld gaan publiceren: hé, de NOS beweert dat de kopten de kerk in de brand hebben gestoken, dan is dat een interpretatie waarmee zij op de tamtam slaan. Dus alle gevolgen die dat heeft, zijn voor rekening van organisaties die met dit foute beeld naar buiten gaan. De NOS kan niet van elk bericht dat ze maakt, zal ik maar zeggen, voortdurend na gaan denken, ja gaat iemand anders er dan mee aan de haal, snap je. Als dat uit de hand loopt, en ik hoop het echt van niet, dan draagt degene die die boodschap verspreidt, toch zeker de grootste verantwoordelijkheid.’

Nu gaat het niet om wat anderen zeggen, nu gaat het om wat Lex Runderkamp zelf zegt. Egyptische en Arabischtalige kijkers kunnen daar zelf rechtstreeks kennis van nemen. Als Runderkamps reportage in de Arabische wereld vertoond wordt, dan is het dus de vraag of Egyptenaren en andere kijkers op grond van zijn berichtgeving een juist beeld krijgen. Of een beter beeld dan ze van de eigen nieuwsmedia tot dusverre gekregen hadden. En zoals we aan de hand van het artikel in Al Wafd gezien hebben, is het gebruik niet beperkt tot salafistische media, maar maakte ook een meer liberale krant gewag van Runderkamps afwijkende bevindingen.

Ik zou zeggen: na alle voorgaande pogingen van Jos StrengholtKees Hulsman en mijzelf moet de NOS daar maar eens een antwoord op geven. Blijft hoofdredacteur Marcel Gelauff nog steeds achter deze reportage staan?

Echt?

Tot slot
Ik heb nu ruim twee weken geleden geprobeerd een omstreden reportage proberen te controleren. Ik heb dingen nagezocht en vragen gesteld. Ik zag een journalistieke casus en ik heb geen bijzondere belangstelling voor branden in kerken of andere religieuze gebouwen. Ik koesterde geen structureel wantrouwen tegen de berichtgeving door de NOS en ik van Lex Runderkamp wist ik alleen dat hij enige naam had opgebouwd als onderzoeksjournalist. Ik had geen enkele nadere gedachte bij de man. Maar de manier waarop hij op kritische vragen gereageerd heeft, is, laten we voorzichtig blijven, buitengewoon wonderlijk.

Ik heb puur belangeloos handenvol tijd in deze zaak gestoken, maar Lex Runderkamp bleek niet in staat om zakelijk op kritiek te antwoorden. Terwijl ik me uitsloof om zorgvuldig te zijn, was het enige dat hij kon bedenken mij een ‘zeer onzorgvuldige historicus’ te noemen. Kinderachtig, dat is het.

Ik hoop dat de NOS nog een keer zakelijk reageert. Het moet haast wel, zou je zeggen. Hoe kan men anders de verloren geloofwaardigheid nog herstellen?

Dankwoord
Het bovenstaande stuk, dat op woensdag 14 december 2011 hier voor het eerst geplaatst werd, is op donderdag 15 december 2011 volledig herschreven.

Ik dank Lamis Yahya te München – de onderzoekster die het definitieve rapport van 29 bladzijden over de gebeurtenissen op 30 september 2011 in El Marinab schreef – voor het doorgeven van de link naar de video, die hier centraal staat, en voor het verwijzen naar een andere video en voor het aanleveren van nadere informatie.

Ik dank ook Diana Maher Ghali en Kees Hulsman te Cairo voor de vertaling van de Arabische ondertitels bij Runderkamps reportage die inmiddels op de website van Arab West Report geplaatst zijn, voorzien van commentaar. Volg vooral ook die website.

De verantwoordelijkheid voor dit stuk – en dus ook voor eventuele fouten en vergissingen (je weet maar nooit) – ligt geheel bij mij.

.:.

Postscriptum
Ondertussen heeft Kees Hulsman op woensdag 14 december 2011 op mijn vorige weblogstukje [Marinab VI] gereageerd. Hij doet daar interessante en, zou ik zeggen, behoorlijk onpartijdige observaties over de verhouding van moslims en kopten in Egypte. En hij heeft op donderdag 15 december ook nog gereageerd op mijn stukje daarvoor [Marinab V] met zeer kritische opmerkingen over Lex Runderkamp.

‘Feit is ook dat Runderkamp blind is voor de gevolgen die zijn rapportage voor de Kopten in Marinab in het bijzonder maar ook Kopten in het algemeen in Egypte heeft.’

Lees de rest daar zelf maar.

♦a

Het gehele dossier: https://jandirksnel.wordpress.com/tag/marinab/

(38)

[Gepubliceerd: woensdag 14 december 2011, 19.30 uur. Volledig herschreven op donderdag 15 december 2011 en herplaatst om ongeveer 17.30 uur. Later nog enkele redactionele verbeteringen, geen inhoudelijke veranderingen.]

4 Responses to “Salafisten verspreiden de reportage van Lex Runderkamp (NOS) in het Arabisch [Marinab VII]”

  1. Goed werk maar toch een kanttekening:
    De oude kopt Garas Sidhum (Grace Sidhum bij de NOS), zegt volgens jou “dat de Moslimbroederschap hem en zijn geloofsgenoten heel erg lastig valt, heeft de Nederlandse ondertiteling het alleen maar over de moslims.” Het Arabische vertaling is niet zo eenvoudig. De man gebruikt een formulering die zowel vertaald kan worden als onze ‘moslim broeders’, als ‘moslimbroederschap.’ Heel veel Christenen en Moslims hebben het in het dagelijks taalgebruik over onze broeders de Moslims of onze broeders de Christenen. Dan is de NOS vertaling op zich correct.

    Het probleem bij de Salafistische presentatie van Runderkamp’s film zit vooral in de extra toegevoegde inleiding op zijn film met een titel die hun interpretatie van Runderkamp’s product laten zien: “why they attack Islam.”

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: