Afshin Ellian en zijn aantijgingen tegen Dries van Agt

door Jan Dirk Snel

.:.

Laten we het kort houden, zoals Oldenbarneveldt volgens de legende tot de beul zei.

Gisteren publiceerde Afshin Ellian, hoogleraar sociale cohesie, burgerschap en multiculturaliteit te Leiden, een column op de website van Elsevier onder de titel ‘Van Agt zoekt nieuwe Heimat voor de Joden‘. Van de 846 woorden die de column, inclusief tussenkopjes, telt, zijn er welgeteld 473 verstreken – dat is dus ruim voorbij de helft – voordat de naam die zo prominent in de kop figureert, weer valt.

Minister-president A.A.M. van Agt in 1980 (Foto: Wikipedia)

Een thuishaven in Duitsland
(1) Laten we allereerst eens kijken wat Ellian ons vertelt over wat deze Dries van Agt, minister-president van 1977 tot 1982, vorige week donderdag op een symposium te Groesbeek gezegd zou hebben. Dit:

‘Op de site van Elsevier las ik dit schokkende bericht: ‘Tijdens de bijeenkomst vroeg Van Agt zich af waarom de Joden zo nodig naar Palestina moesten. “Joden hebben een veilige plek nodig. Waarom hebben ze indertijd geen veilige thuishaven in Duitsland gekregen?”‘ Applaus.
Van Agt kreeg na zijn toespraak een luid applaus van de aanwezigen, onder wie veel traditionele moslims. Van Agt sprak in de Heilig Landstichting bij Nijmegen op een symposium over ‘interreligieuze en interculturele dialoog’.’

Dat ‘schokkende bericht’, dat trouwens weer terugging op een bericht uit De Telegraaf – en dat overigens ook door het Reformatorisch Dagblad en andere media werd aangehaald – stond afgelopen vrijdag, 9 november, op de site van Elsevier. En we kunnen in ieder geval vaststellen dat Ellian deze woorden correct heeft overgeschreven. En Ellian heeft in ieder geval de datum goed: Van Agt sprak inderdaad op donderdag 8 november 2012.

We weten echter ook dat Van Agt inmiddels tegenover Elsevier verklaard had dat de weergave niet klopte, en we weten dat Ellian dat weet, omdat hij in zijn column – onder de woorden ‘vindt niet’ – ‘naar dit bericht linkt. Van Agts reactie:

”Dat heb ik helemaal niet zo gezegd,’ reageert Van Agt zaterdagochtend tegen elsevier.nl. Volgens Van Agt zei hij alleen dat het ‘logischer’ was geweest om de Joden een staat in Europa aan te bieden omdat hier de basis voor de Tweede Wereldoorlog lag. ‘Het Midden-Oosten had er helemaal niets mee te maken!’
Omdat Duitsland de grote boosdoener was, zou het volgens Van Agt terecht zijn geweest om hen te dwingen een stuk land aan de Joden af te staan. ‘Maar ik begrijp dat dit gevoelig ligt en de Joden hadden hier natuurlijk nooit mee ingestemd’.

Israël verwijderen
(2) Maar laten we verder lezen. Op grond van het bericht waarvan Ellian weet dat Van Agt het incorrect acht, schrijft hij Van Agt een conclusie toe die zelfs op grond daarvan toch ietwat verrassend is: ‘weg met Israël!’ Ellian zegt hetzelfde nog eens een paar keer:

‘Wat zegt Dries van Agt eigenlijk? Hij is van mening dat de concentratie van Joden in het Midden-Oosten een onnatuurlijke ramp heeft veroorzaakt: de staat der Joden. De Joodse staat hoort daar niet thuis.’

Vervolgens schrijft hij dat volgens Van Agt dat ‘probleem’ kan worden ‘opgelost’ door de ‘opheffing – de verplaatsing van de staat Israël naar Europa’. Ellian beweert daarna dat Van Agt met anderen – ik noem ze zo meteen – van mening is ‘dat de staat Israël uit het Midden-Oosten moet worden verwijderd.’ En alsof het niet genoeg is, herhaalt Ellian in de volgende drie zinnen die ‘verwijdering’ nog maar eens evenzovele keren. Nee, een groot stilist is hij niet, maar duidelijk is hij zo tenminste wel.

Het probleem is echter wel dat Ellian voor zijn bewering geen enkel bewijs opvoert. Zelfs als het eerste bericht wel zou kloppen, volgt dat er toch niet uit, zou je zo denken. En het is natuurlijk veel sterker: nergens zegt Van Agt dat de staat Israël ‘verwijderd’ zou moeten worden. Van Agt zei dat zelfs volgens de in zijn ogen onjuiste berichtgeving niet en nergens heeft hij dat ooit gezegd. In zijn boek Een schreeuw om recht (Amsterdam 2009) gaat Van Agt volledig uit van het bestaan en het bestaansrecht van Israël. Iedereen die de activiteiten van Van Agt en de stichting The Rights Forum ook maar bij benadering gevolgd heeft, weet dat Van Agt steeds uitgaat van het internationaal recht, waarbinnen ook de staat Israël zijn rechtmatige plaats heeft. In een verklaring die Van Agt op 9 november schreef en die waarschijnlijk gisteren op zijn website gepubliceerd werd, schrijft hij nog eens:

‘De Telegraaf heeft geschreven dat ik het bestaansrecht van Israël heb afgewezen. Dat heb ik niet gedaan, nooit gedaan. De staat Israël is alom ter wereld erkend en als lid opgenomen van de Verenigde Naties. Die staat is binnen de grenzen van 1967 internationaalrechtelijk onomstreden.’

Goed, dat bericht was mogelijk pas te lezen nadat Ellian zijn column had geschreven, maar hij laat toch nogal opzichtig na om aan te tonen waar Van Agt zich voor de ‘verwijdering van Israël’ zou hebben uitgesproken. Hij heeft een dergelijk bewijs niet en we mogen aannemen dat hij wist dat hij onwaarheid schreef. Nergens toont Ellian aan dat Van Agt gezegd zou hebben dat de staat Israël een ‘onnatuurlijke ramp’ is.

Hamas en Iran als vrienden
(3) We lezen nog meer:

‘Dries van Agt spreekt in de taal van zijn vrienden, namelijk die van de islamitische terreurorganisatie Hamas en de Iraanse staat.’

Zo dat weten we dan ook weer. Volgens Ellian zijn de ‘islamtische terreurorganisatie Hamas’ en ‘het islamitische Iran’ – letterlijke formulering iets verderop – de ‘vrienden’ van Van Agt. Met deze twee entiteiten zou Van Agt zelfs het zelfde ‘strategische plan’, onder het voorgaande punt al behandeld, delen.

Maar opnieuw de vraag: heeft Ellian hier enig bewijsmateriaal voor aangevoerd? En dan gaan we er nog maar even vanuit dat we zouden weten wat de doelstelling van deze twee ‘vrienden’ is. Het antwoord is opnieuw ontkennend. Nergens toont Ellian aan dat Van Agt dezelfde doelstellingen deelt en met deze twee bevriend is. Kortom, opnieuw een ongefundeerde bewering en gezien Ellians invulling een onware bewering.

Een antisemitische boer
(4) Dan volgt het wat schimmige slot. Ik citeer integraal maar zonder tussenkopje:

‘Ze passen perfect bij elkaar: de islamitische antisemieten en een katholieke boer uit Europa.
Wat was een culturele eigenschap van katholieke boeren in Europa? De Joden hebben Onze Lieve Heer gedood, dus zijn de Joden de vijand van Christus. Voor dit boerse katholieke antisemitisme heeft paus Johannes Paulus II een indrukwekkend mea culpa uitgesproken.
Ondanks het mea culpa van de paus komt Dries van Agt met een Madagaskar-project voor Joden. Dries is een vergeetachtige boer: de rots van de kerk was immers een Jood.’

Laten we even invullen: Van Agt wordt hier getekend als een ‘vergeetachtige’ ‘katholieke boer uit Europa’ die schuldig is aan het ‘boerse katholieke antisemistisme’ en hij past perfect bij de ‘islamitische antisemieten’. Het is wat ingewikkeld geformuleerd, maar Van Agt wordt hier wel degelijk op een wat omslachtige manier voor antisemiet uitgemaakt.

Opgemerkt moet worden dat in het oorspronkelijke bericht, althans dat in Elsevier, de term antisemitisme niet viel. Na het aanvankelijke bericht had Federatief Joods Nederland (FJN) onder voorzitterschap van Herman Loonstein namelijk aangekondigd aangifte te hebben gedaan – of te zullen doen misschien, dat is onduidelijk – wegens ‘het opzettelijk beledigen van een groep mensen wegens hun ras en van aanzetten tot haat’. Nadat het Reformatorisch Dagblad in een volgens Henri Veldhuis ‘kwetsend’ commentaar het woord ‘Jodenhaat’ al had laten vallen, was het Elsevier dat hier ‘antisemitisme en Holocaustontkenning’ van maakte, wat Van Agt dan vervolgens weer ontkend zou hebben. Het is op deze beschuldiging waar Ellian in zijn column op inspeelt. Van Agt vindt van niet, weet hij, hij vindt van wel.

En zo, in dit kader. kunnen we de lange inleiding die de halve column beslaat over het Reichssicherheitshauptamt, Referat IV-B, Adolf Eichmann en het Madagaskar-project vervolgens verstaan. Ik raad de lezer aan dat stuk zelf nog maar eens na te lezen. Anders dan in de opvatting die ten onrechte aan Van Agt wordt toegeschreven, gold daarbij: ‘De Joden moesten Europa uit’. Maar toen dat niet lukte, en ook niet kon trouwens, was het slechts ‘de logische en psychologische voorbereiding op de volgende stap’:

‘Als er geen territorium beschikbaar zou zijn voor de Joden, was het tijd voor de totale vernietiging.

Die zin staat niet voor niets in dit stuk over Van Agt. De nazi’s kozen voor de ‘totale vernietiging’ van de joden. De joodse staat Israël moet in Ellians weergave volgens Van Agt ‘verwijderd’ worden. De parallel is impliciet, maar ze zal geen lezer ontgaan zijn.

Smaad
Het is helder. Ellian beweert veel dingen die niet waar zijn. Hij schrijft (1) aan Van Agt toe dat die ‘een nieuwe Heimat voor de Joden’ wil, een ‘verplaatsing van de staat Israël naar Europa’, terwijl hij weet dat dat niet waar is en Van Agt deze valse aantijging weersproken heeft. Hij schrijft (2) dat Van Agt de ‘verwijdering van Israël’ wenst, terwijl hij weet dat het tegendeel waar is. Hij schrijft (3) aan Van Agt toe dat die bevriend is met Hamas en Iran en hetzelfde ‘strategische plan’ koestert, terwijl hij daarvoor geen spoortje bewijs heeft en daarmee duidelijk op de wens de staat Israël te vernietigen doelt. En hij maakt (4) Van Agt op een geraffineerde en omslachtige wijze uit voor antisemiet en associeert hem met de ‘totale vernietiging’ van de joden door de nazi’s.

Het vreemde van deze wijze van ‘redeneren’ is bovendien dat we nu wel weten dát Ellian iets tegen Van Agt heeft, maar dat we eigenlijk nog steeds geen idee hebben wát precies, want enig zakelijk punt van kritiek dat hout snijdt, wordt te midden van alle onwaarheden nergens opgevoerd. Haat zien we, een sterke haat jegens Van Agt, niet meer. Geen enkele uitleg of verklaring. En waarom? We moeten maar raden.

Afshin Ellian maakt hier een medemens, Dries van Agt, zwart en beschuldigt hem van belastende dingen – vriendschap met terroristen, antisemitisme – waarvan hij weet dat ze onwaar zijn. Het Wetboek van Strafrecht (artikel 261) noem het aanranden van ‘iemands eer of goede naam’ smaad. En wat Ellian hier doet, is duidelijk een kwestie van laster en van smaad. Hier gaat het niet om meningen, maar om onwaarheden. Of dit bij een aangifte genoeg zou zijn voor een veroordeling, moet afgewacht worden. Het is wat mij betreft ook niet nodig.

Maar een ingrijpen van de bestuurderen van de Leidse universiteit zou op zijn minst op zijn plaats zijn. En deze vuilspuiterij heeft niets, maar dan ook niets, met een mening te maken. Hier gaat het om pure onwaarheden. Dit past niet bij een doctor en de traditionele plichten en rechten die aan die titel verbonden zijn, en dit past ook niet bij een hoogleraar.

Tot besluit
Hoe de demonisering van een tegenstander door Ellian hier geïnterpreteerd moet worden en of zijn voormalige lidmaatschap van de communistische Tudeh Partij iets met dit extreme vijandsdenken, waarbij geen verdachtmaking geschuwd wordt, te maken heeft, zoals sommigen denken, laat ik graag open. Het is duidelijk dat hier een grens overschreden is.

En o ja, met allerlei meningen over Israël, die men hebben kan, met allerlei kritiek die men ook op opvattingen van Dries van Agt en op concrete uitlatingen, die hij wél werkelijk gedaan heeft, eventueel kan hebben, heeft dit allemaal niets te maken. Hier ging iemand de grenzen van het betamelijke ver te buiten en het leek me belangrijk om dat simpele gegeven te constateren.

Over die andere zaken kunnen we het dan later nog eens in alle rust hebben.

(79)

15 Responses to “Afshin Ellian en zijn aantijgingen tegen Dries van Agt”

  1. Reblogged this on wltrrr and commented:
    Heldere analyse door @JDSnel hoe Ellian de waarheid manipuleert zonder duidelijk doel anders dan een persoonlijke afrekening met een hersenschim.

  2. Zorvuldgheid is deze dagen een groot goed, sommigen is dat niet gegeven, gelukkig biedt jd een objectieve analyse volgens het boekje

  3. Ik denk dat iedereen het persbericht van FJN heeft overgenomen en niemand heeft het gecheckt of met Van Agt wederhoor gepleegd.

    • Dank! Het bericht in Elsevier is van de hand van Servaas van der Laan. Er is me verteld dat het bericht in De Telegraaf, waar dat op terug gaat, ook van zijn hand zou zijn, maar ik kan dat zelf niet controleren. Het bericht in die krant staat bij mijn weten niet online. Wel heb ik inmiddels een ooggetuigeverslag ontvangen dat bevestigde dat de weergave van De Telegraaf en Elsevier onjuist was. Onwaar is bijvoorbeeld ook de bewering dat er op de hypothetische bewering van Van Agt over Duitsland applaus gevolgd zou zijn. Mij is bovendien verteld dat de sfeer ook niet vijandig was. Het ging om een bijeenkomst waar de interreligieuze dialoog voorop stond en waar men, naar ik gehoord heb, ook gewoon beleefd naar elkaar luisterde.

  4. De Telegraaf heeft op mijn verzoek voor bewijs niet gereageerd. Het Reformatorisch Dagblad heeft gezegd dat ze geen video of verslag hebben. Dus als je een video krijgt, wil ik het ook zien.

    • Ik heb een verslag, of althans een corrigerend en deels ook wel beschrijvend commentaar van een aanwezige, per e-mail ontvangen. Ik heb geadviseerd dat om te werken en ergens – op het net of op in een krant – te publiceren.
      Als het juist is – ik ben daar niet zeker van – dat alles slechts uit de pen van één journalist komt, dan zou het voor andere media ook niet zo moeilijk moeten zijn om die eens met de tegenspraak door Van Agt te confronteren. Heeft hij bewijs? Staat hij echt in voor wat hij schreef?
      Maar ach, Van Agt is aan dit soort dingen wel gewend, maar de kritiekloze overname door andere media stoort me nogal.

      • Mag ik ook een kopie van dat verslag? Trouwens je schrijft “Goed, dat bericht was mogelijk pas te lezen nadat Ellian zijn column had geschreven,”. Maar de positie van Van Agt stond allang op zijn site:

        “Heeft Israël bestaansrecht?
        Ja, binnen de grenzen van 4 juni 1967 (de ‘Groene Lijn’).” http://www.driesvanagt.nl/index.php?type=tekst&item=18

        Dus als Ellian 5 minuut onderzoek had gedaan, dan zou hij het geweten hebben. Maar het is niet de eerste keer dat Ellian uit zijn duim zuigt.

      • Klopt. Heb ik ook geschreven. De algemene positie van Van Agt kan iedereen heel snel nagaan. En wie beschuldigingen doet tegen iemand, zal zelf toch eerst moeten bewijzen daar hij daar een basis voor heeft.

  5. Het kan ook zijn dat de beschuldigingen met opzet zijn gedaan. Het is wetenschappelijk aangetoond dat zelfs berichten die later ontkracht worden, nog steeds effect hebben. 16% van de Amerikanen gelooft nog steeds dat hij moslim is.

    • Bij de demonisering van Van Agt is er bij sommigen zeker sprake van opzet. Anderen weten het bij voorbaat al zo goed dat ze zich niet eens meer afvragen of wat ze roepen wel ergens op gebaseerd is. Maar waarom zou een journalist naar zo’n brave bijeenkomst nabij Nijmegen gaan? Omdat De Telegraaf al jarenlang nauwgezet verslag doet van wat er op het gebied van de interreligieuze dialoog zo her en der in Nederland gebeurt? Ik geloof niet dat ik verder hoef te gaan.

  6. @Kees

    Bestaat er een video van de presentatie? Want ik zou heel graag die video willen zien.
    Bij voorbaat dank,

    Mihai

  7. Van Agt mag een ijdel, wellicht bij wijlen narcistisch overkomend, misschien zelfs archeologisch interessant, politiek mastodont-fossiel zijn….., zorgvuldigheid in formuleren is altijd een van zijn betere eigenschappen geweest (tijdens een persoonlijke kennismaking medio september jl. viel me dat weer op).

    Bijna grappig is het te moeten constateren dat zijn opponenten op dit punt nog veel van de oud-hoogleraar zouden kunnen leren ….

    Maar ja, de vooringenomenheid die bij menig journaille bon-ton is, geeft in de regel een selectieve perceptie die – eenmaal in gedrukte vorm – een eigen leven gaat leiden ……(waarvan acte, deze novembermaand).

    Veel interessanter dan de terecht afgekraakte idée-fixe (dan wel het als wijsheid-achteraf te beschouwen denkbeeld) van een “Israelitisch Bundesland” rond 1948 (ooit eerder min of meer uitgevoerd in de sovjet-unie) is een evaluatie, herwaardering maar vooral ook historische analyse van de VN-beslissing om de staat Israel in die dagen te erkennen.

    Dat beslissingsproces in de “Verenigde Naties(taten)” is de opmaat geweest voor zowel de oorzaken als de oplossingen van veel intervolkelijke problemen, de laatste 60 jaar. Begrippen als bestandslijnen, (nauwelijks te sluiten) grenzen, internationale erkenning of demarkatielijnen hebben enerzijds een illusie van territorium en veiligheid gegeven, anderzijds zijn ze ook telkens een (mede)oorzaak van nieuwe conflicten geweest.

    De veel meer dan voorheen massale verplaatsing van individuen, gezinnen, families, stammen, cultuurgroepen die vroeger met relatief weinig opgemerkte problemen gepaard ging, geeft nu, mede door snelle opiniërende informatie-overdracht, eerder mondiaal waarneembare conflicten, waarbij de kolonisatie (eigen levensruimte creëren in een gebied dat anderen ook claimen als het hunne) een gegeven is dat zich zelden of nooit door wapens en geweld voor lange tijd heeft weten te handhaven.
    De enige vijand in het humaniseren van de wereld is de natuur, en zelfs die moet je te vriend houden.
    Internationale, of liever intervolkelijke, problemen vinden hun oplossing in de regel door voldoende voedsel, handel en multiculturele relaties.

    Waarom lezen we dan in kranten en weekbladen zo weinig over het nuttige werk van UNESCO, UNCTAD en FAO en wat dat betekent voor het voorkomen van mondiale moeilijkheden?

    Vermoedelijk omdat het gemakkelijker is om je druk te maken over een stormpje in een glas HeligLandStchting-water (wat, hoe nuttig dat ook moge zijn, op de keper beschouwd niet veel meer om het lijf heeft dan een rabbi-, pastoor- of domineesruzie in een landje waar de meeste Palestinabewoners au fond geen boodschap aan hebben (over iets waar Nl minder historische banden mee heeft dan met Zuid-Afrika, Indonesië, Suriname of misschien zelfs Manhattan), dan je te verdiepen in echt wezenlijker zaken en organisaties die op de langere termijn voor oplossingen zorgen en gezorgd hebben……

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: