Posts tagged ‘Israël’

9 november 2014

Onverlaten – Over Van Agt, joden, moslims, Israël en antisemitisme

door Jan Dirk Snel

[Zondag 9 november 2014] Ik wist dus van niets. Vanavond, of misschien nog vanmiddag, om vijf uur dus, was er in de doopsgezinde kerk – die ‘onder het Lam’, zoals enigszins historisch onderlegden zich zullen herinneren – aan het Singel hier in Amsterdam een zogenaamde preek van de leek. Het ging dus om een kerkdienst, onder verantwoordelijkheid van de Doopsgezinde Gemeente en de Protestantse Kerk Amsterdam. En vandaag was de lekenvoorganger mr A.A.M. van Agt, minister van justie van 1971 tot 1977 en minister-president van 1977 tot 1982. Ik weet trouwens nooit goed wat ik van dergelijke mengvormen moet denken. Ik geloof niet dat ik er zo bar veel affiniteit mee heb. Ik was vanmorgen gewoon naar de Westerkerk geweest, waar het over Genesis 14 ging – het verhaal over Abraham en Melchisedek dus – en waar we na afloop het verhaal trouwens nog eens in de getekende versie van Robert Crumb meekregen, als extraatje. Een kerkdienst kan me niet gauw te traditioneel zijn en om actualiteit zit ik dan al helemaal niet verlegen. Die overspoelt ons de hele week al.

WilfiedScholtenZat

Maar enfin, op Twitter drong al snel tot me door, met name door de tweets van Rena Netjes, dat er iets aan de hand was. Iets voor half zes meldde ze dat er iemand uit het publiek tegen Van Agt begon te schreeuwen, even later gevolgd door ‘Het loopt helemaal uit de hand’. Op een balkon – of volgens mij zeggen we in een kerk dan vanouds: een galerij – werd een spandoek uitgerold met daarop de leus ‘Van Agt…. De Joden zijn jou zat !!!!’, met daaronder iets over ‘De drie van Breda’, inclusief de namen van het drietal, en twee blauwe davidsterren. Er schijnt ook nog een spandoek geweest te zijn waarop iets stond over de treinkaping bij De Punt in 1977. Beneden waren er kennelijk zo’n 25 actievoerders die de kerkdienst met hun geschreeuw verstoorden. Netjes vervolgde haar verslag: ‘Ok een aantal joodse mensen loopt nu met expres veel geluid stampend de zaal uit, man man dit is een kerkdienst…’ De politie kwam erbij en na een poosje kon de plechtigheid toch doorgang vinden en kon een kennelijk enigszins aangeslagen Van Agt zijn preek houden. Van Agt sprak inderdaad over het treurige lot van de Palestijnen.

Free Palestine!
Ik kom hierop terug, maar eerst iets anders, een herinnering. Deze zomer kwam ik op een warme zomeravond, het zal wel augustus geweest zijn, het Centraal Station uit. Op datzelfde moment marcheerde net een groep lieden het stationsgebouw binnen onder het scanderen van de leus ‘Free Palestine!’. Het zag er nogal militant uit en ik voelde me er niet geheel behaaglijk bij, maar misschien waren de jongelieden – dat waren het hoofdzakelijk – gewoon nogal enthousiast. Ik vroeg me alleen af wat ze nu met die leus bedoelden. Over welk Palestina ging het? Het deel dat niet tot Israël behoort, of – vandaar ook mijn onbehagen – misschien toch om het gehele oude Palestina? Kennelijk kwamen ze juist van een zogenaamde Gaza-demonstratie. Er zijn er een hele reeks geweest en ze trokken meestal niet de aandacht vanwege het thema – de Israëlische aanval op de Gazastrook – maar vanwege het wangedrag van een aantal deelnemers. Er werden soms zogenaamde ISIS-vlaggen getoond, er werden lelijke dingen over de Talmoed gezegd en soms was er ook sprake van antisemitische uitingen.

Daar was veel ophef over. Misschien te veel, maar misschien toch ook weer niet. Zakelijk bezien was de aandacht soms wel erg groot. Het ging tenslotte slechts om vrij kleine groepen. Degene die schreef ‘Het is vijf voor 1933’, overdreef enorm. Van een dergelijke situatie is simpelweg geen sprake. Hij besefte dat in zekere zin ook zelf wel, want hij merkte zelf op dat er bij de demonstratie in Den Haag waar hij op doelde, ‘meer omstanders en meelopers dan antisemitische schreeuwlelijken’ waren. Zakelijk gesproken maakt slechts een zeer klein deel van de Nederlandse bevolking zich schuldig aan dergelijke uitingen. Tegelijk is de ophef ook wel weer terecht. Ook een klein beetje openlijk antisemitisme valt niet te tolereren. Ook dat kan het leven van joden al behoorlijk verstoren. En we willen het gewoon niet hebben. Zo al niet en er zijn zwaarwegende historische redenen die extra klem aan de zaak gegeven.

NetjesDaarbij kan niet over het hoofd gezien worden dat nogal wat van de lieden die zich aan antisemitische uitingen schuldig maakten, van islamitische huize waren, zij het niet uitsluitend. Maar dat gegeven kunnen we maar beter onder ogen zien. In bepaalde kringen is er duidelijk meer voedingsbodem voor dan in andere. Tegelijk doen we er verstandig aan om ons te bepalen tot wat we waar kunnen nemen. Het heeft uiteraard geen zin om een gehele bevolkingsgroep hierop aan te zien, al zou het niet gek zijn als men zich in bepaalde kringen enige vragen stelde.

Antisemitisme
Dat de ene groep zich meer met de ene partij identificeert en de ander eerder met de andere, ligt nogal voor de hand, ook al kan die identificatie dan vervolgens nog wel weer allerlei verschillende gedaanten aannemen. Dat Nederlandse joden vaak veel met Israël hebben, is vanwege het joodse karakter van de staat en veelvuldige persoonlijke betrekkingen tot inwoners ervan niet verwonderlijk. Dat nogal wat Nederlandse moslims vanuit de gedachte van de oema, de islamitische wereldwijde gemeenschap, eerder met de Palestijnen in het Heilige Land, waarvan het grootste deel ook moslim is, meeleven, is ook al niet vreemd. Daar is ook niks mis mee, zolang mensen zich redelijk en genormeerd blijven gedragen en oog houden voor alle aspecten van het conflict. Maar felle kritiek op Israël is natuurlijk op geen enkele wijze een verontschuldiging voor antisemitische uitingen. Men hoeft daar echt geen toevlucht toe te nemen om uiting te kunnen geven aan verontwaardiging over Israëlische acties in Gaza.

Om een voorbeeld te geven: het lijkt me nogal helder dat de pro-Israëlische houding van Leon de Winter, wiens schrijfsels op mij, laat ik het voorzichtig zeggen, vaak nogal pathetisch en weinig zakelijk overkomen, iets te maken heeft met zijn joodse achtergrond. Maar als men het er niet mee eens is, kan men de man zakelijk bestrijden, men kan zich desnoods vrolijk maken over zijn redeneringen, het is geen enkel excuus voor antisemitische uitlatingen. Iets al te vaak zag ik de afgelopen zomer bij sommigen een zekere neiging tot vergoelijking. Ja, uiteraard hangt bij tijden toenemend antisemitisme samen met het optreden van Israël, maar een zakelijke verklaring hoeft er nog niet toe te leiden dat men er luchthartig over doet.

Een dubieus voorbeeld kwam ik deze zomer tegen in een artikel van Jordan Skinner, dat vorig jaar verschenen was in Reflections on Anti-Semitism onder redactie van Alain Badiou, Eric Hazan en Ivan Segré. Over zwarte en Arabische Franse jongelingen schrijft Skinner: ‘What these young people feel is not anti-Semitism, but rather a hostility, “political but not well politicized”, to what is perceived as the position of the Jews in France.’ ‘Choosing the term “anti-Semitic” as a description for the political mood of these young people, and claiming an ‘upsurge’ of this anti-Semitism, is not the description of an actual situation, but an operation of stigmatization.’ Hier gaat verklaren iets al te opzichtig over in wegverklaren. Waarom beschuldigen mensen de bewuste jongeren van antisemitisme? Kennelijk omdat ze zich zo uiten. Waarom zou dat ‘antisemitisme’ anders door Skinner in andere termen herschreven moeten worden? Ja, vooral als het om Israël gaat, dat zichzelf als een Joodse staat definieert, is het soms lastig, maar ook dan en vooral als het om Franse joden gaat, is er geen enkele reden om bewoordingen niet toch zorgvuldig te kiezen. In feite zegt Skinner: ach, die jongeren zijn te dom om te begrijpen wat ze bedoelen, wat op zich nogal van een neerbuigende houding getuigt. Hij bestaat het dus zelfs om een kennelijk terechte beschuldiging om te draaien in ‘stigmatering’ en een aanval, ook in klassentermen, op die jongeren. Hij beseft kennelijk niet dat ze aanspreken als morele subjecten, die verantwoordelijk zijn voor hun uitingen, van heel wat meer respect getuigt.

GeenexcuusStrategische inzet
Antisemisme valt gewoonweg niet te tolereren, wat de (verklarende) achtergronden ook zijn. Tegelijk moeten we ook niet over het hoofd zien dat hier kennelijk ook hele strategieën in de strijd om de publieke opinie ingezet worden. Deze zomer verscheen er bijvoorbeeld een grote advertentie onder het opschrift ‘Geen excuus voor jodenhaat’ in De Telegraaf. Al snel bleek dat die georganiseerd was door het CIDI. Maar doet dat op zich iets aan de inhoud af? Nee, zou ik zeggen. Een duidelijk geluid tegen antisemitisme is op zich terecht.

Tegelijk is het niet onverstandig om onder ogen te zien hoe ook deze terechte strijd strategisch ingezet wordt. ‘Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken, dat ”het toenemend antisemitisme”‘ de beste vriend is van sommigen in de Joodse gemeenschap’, schreef Jaap Hamburgervoorzitter van de stichting Een Ander Joods Geluid, op donderdag 31 juli 2014 in de Volkskrant en op vrijdag 1 augustus in NRC Handelsblad. Het is een wat riskante opmerking, maar naar mijn idee geen onjuiste. Ja, sommigen zetten de strijd tegen antisemitisme kennelijk maar al te graag in om kritiek op Israël verdacht te maken.

En dat is dus ook wat vanavond in de doopsgezinde kerk aan het Singel gebeurde. Ik weet niet hoevelen van de onverlaten aldaar uit joodse kring afkomstig waren, en het doet er ook niet toe, maar als ze op een spandoek stellen dat ‘de joden’ Van Agt zat zijn, dan overschrijden ze duidelijk een grens. Regelmatig zie je ook op Twitter mensen Van Agt van antisemitisme beschuldigen en ook vanavond zag ik het weer. Als de argumenten op zijn, neemt men kennelijk zijn toevlucht tot valse beschuldigingen. Het is een teken van zwakte. Bewijs kan men kennelijk nooit vinden. Van Agts boek Een schreeuw om recht. De tragedie van het Palestijnse volk (Amsterdam 2009) heeft men kennelijk nooit gelezen. Had men dat wel gedaan en van andere geschriften van zijn hand kennis genomen, dan zou men weten dat hij juridisch zeer zorgvuldig argumenteert. Hij is niet tegen Israël, hij is tegen de bezettingspolitiek van dat land. (Tussen haakjes: de bezetting is op zich niet illegaal, het is het zakelijke resultaat van een oorlog, maar de wijze waarop Israël die nu al 47 uitvoert, is dat in vele opzichten wel degelijk.)

Schaamteloos
Een bijeenkomst verstoren hoort natuurlijk niet, maar het komt wel eens vaker voor. We zijn daar op zich wel aan gewend. De wijze waarop dat vanavond gebeurde, is wel zeer verontrustend. Er werd weer eens gemeen op de man gespeeld, zoals dat nu al jaren gaat bij Van Agt. Men kan het wat mij betreft best op zakelijke gronden met hem oneens zijn, al is het juridische gelijk nogal sterk aan zijn kant. Maar men kan zich uiteraard afvragen of niet andere politieke overwegingen ook gelden. Of wat bijvoorbeeld het relatieve belang van de zaak is. (De beschuldiging van eenzijdigheid klopt trouwens altijd als iemand zich voor een specifieke zaak inzet en die zegt dus niet bar veel.) Men kan wat mij betreft allerlei argumenten aanvoeren, zolang men maar zakelijk ingaat op wat Van Agt echt betoogt. Maar dat gebeurde dus vanavond niet en dat gebeurt heel vaak niet als om hem gaat.

VanAgtSchreeuw‘”Van Agt … de Joden zijn jou zat!”. Actie in kerk tegen rabiaat Israel-hater Van Agt.”’ retweette Esther Voet van het CIDI met kennelijke instemming ene Eliezer Yair. Schaamteloos, ik kan niet anders zeggen. ‘Israël-basher Van Agt uitgejouwd tijdens lezing’, kopte De Dagelijkse Standaard en in tweet voegde auteur Frank Verhoef daar aan toe: ‘Mooi zo’. Aha, uitjouwen behoort dus tot het repertoire dat Verhoef wel toejuicht. Weten we dat ook weer. ‘Tja, Van Agt roept dat zelf over zich af door zijn ongenuanceerde mening over Israël en de Palestijnen’, zo vergoelijkte Hans van Eeken de actie van de onverlaten al direct. ‘Het is een gotspe dat een antisemiet spreekt tijdens een herdenking van de Kristallnacht’, waagde ene Wim Brink te schrijven. Ik kan nog wel even doorgaan. Duidelijk is dat nogal wat figuren er kennelijk nogal curieuze opvattingen op nahouden over wat gepast maatschappelijk gedrag is, en hun haat weer eens de vrije loop lieten.

Maar waarom eigenlijk? Ja, dat is de vraag. Argumenten heeft men niet. Men weet heel goed hoe zorgvuldig Van Agt is. Maar wat denkt men dan te bereiken? Denkt men werkelijk dat men hem zo monddood kan maken? Is men zo bang voor hem? Hoe het ook zij, mensen overtuigen doe je zo echt niet. Israël verdedig je zo al helemaal niet. Als een land, beter: het optreden van een land met haat en intimidatie tegen kritiek verdedigd moet worden, is er kennelijk heel wat aan de hand. En dat is natuurlijk ook zo. Deze lieden hebben bepaald niet het beste met Israël voor, want dan zouden ze zich wel anders opstellen.

Tot besluit
Tegenwoordig trekken extreme uitingen van schreeuwlelijken, mede door de werking van de sociale media, nogal veel aandacht, Dat was zo bij de antisemitische leuzen bij enkele demonstraties deze zomer en dat is nu het geval bij de haatactie tegen Van Agt. Antitsemitisme willen we niet, loos iemand van antisemitsme beschuldigen is even verwerpelijk.

Het enige dat redelijke mensen kunnen doen, is beide soorten haat zonder aarzelen onomwonden afkeuren. Mensen die eraan meedoen, stellen zich buiten de redelijke discussie. Dat de vanzelfsprekende sympathie van de een meer bij de ene partij ligt en die van een ander eerder naar de tegenpartij uitgaat, is het probleem niet. In een open discussie kunnen de argumenten die ze aandragen, vervolgens alleen maar tot meer verheldering leiden. En uiteindelijk gaat het niet alleen om sympathieën, maar ook om feiten: onder ogen zien wat er gebeurt. Daar heeft het debat rondom Israël en de Palestijnen vooral behoefte aan. Tot heil van alle mensen daar.

Naschrift (10 november, 0.35 uur)
Zoals dat meestal gaat, heb ik na plaatsing nog enkele correcties aangebracht en een paar woorden vervangen of toegevoegd. Inhoudelijk is er niets veranderd. Er staat trouwens nog steeds te vaak ‘kennelijk’, veertien keer, maar vooralsnog laat ik dat maar zo. Had ik bij het schrijven maar beter op moeten letten.

(167)

31 mei 2014

Een stad in Palestina – Wil de gemeente Eindhoven Israël werkelijk met straatnaambordjes ‘van de kaart vegen’?

door Jan Dirk Snel

[Zaterdag 31 mei 2014] Gisteren kreeg ik een e-mailbericht binnen van Likoed Nederland. Op de een of andere wijze ben ik op de verzendlijst beland en op zich vind ik dat niet eens onaangenaam. Het probleem van berichten en meningen over Israël, de Palestijnse gebieden en de omliggende contreien is in het algemeen niet dat veel informatie op zich niet klopt – al komt ook dat herhaaldelijk voor – maar wel dat de standpunten zo gepolariseerd zijn dat iedereen vooral zijn eigen kleine waarheid benadrukt. En ook al kloppen al die waarheidjes vaak wel, je moet ze ook een beetje evenwichtig in een groter verband kunnen zetten en daar is niet iedereen op uit. Elk brokje informatie, elke zienswijze kan dan een kleine bijdrage leveren. Likoed Nederland is duidelijk partij, maar het kan soms nuttig zijn om ook uit die hoek iets te horen.

Namen Heilige Land Vlokhoven 02

Naar bijbelse plaatsen genoemde straten in de wijk Vlokhoven in het Eindhovense stadsdeel Woensel-Noord

Van de kaart
Gisteren stond er boven het bericht groot: ‘De gemeente Eindhoven veegt Israël van de kaart’. Het staat trouwens ook op de website van Likoed Nederland. Maar daar begon de tekst vervolgens niet mee. Die zette in bij de ‘schietpartij’ bij het Joods Museum vorige week in Brussel waarbij, ik citeer, ‘vier onschuldige (Joodse) burgers’ werden doodgeschoten. (Terloops: er zijn ook mensen die de hier door Likoed Nederland gebruikte term ‘schietpartij’ afkeuren, omdat het om slechts één schutter gaat.) Maar via de ‘continue haatcampagne tegen Israël’ en de opmerking dat kritiek op Israël best mag, maar dat er van ‘normale, evenwichtige kritiek’ allang geen sprake meer is, kwam men dan toch ter zake – nu ja, dat valt nog te bezien. Ik citeer:

‘Vooral in linkse kringen begint het salonfähig te worden om Israël niet langer enkel te bekritiseren, maar om ook het bestaansrecht van dit land ter discussie te stellen of soms zelfs te ontkennen. Israël moet van hen worden opgeheven. Deze vernietigingsdroom doet zich alleen voor bij de Joodse staat, niet bijvoorbeeld bij de 18 officieel christelijke staten of de 26 officieel islamitische staten.
Waartoe dit kan leiden is te zien in de PvdA-gemeente Eindhoven. Daar, in het stadsdeel Woensel, ligt een aantal straten met namen als Nazarethlaan en Tiberiaspad.
Allemaal steden die, zo leert de Grote Bosatlas, in het noorden van Israël liggen, in internationaal onomstreden gebied.
De gemeente Eindhoven heeft onder de naambordjes bij deze straten echter het onderschrift ‘stad in Palestina’ laten plaatsen. Wat wil de Gemeente Eindhoven hiermee zeggen? Dat Tiberias, waar overwegend Joden wonen, eigenlijk door de radicaal-islamitische terreurorganisatie Hamas zou moeten worden bestuurd?
Hamas, die in zijn grondwet heeft staan dat alle Joden de zee in gedreven moeten worden, zodat ‘Palestina’ een puur islamitisch land wordt?
De gemeente Eindhoven liegt en bedrijft zo politiek. Politiek met een hele rare smaak. Het zou de gemeente Eindhoven daarom sieren als zij het onderschrift op de naambordjes bij straatnamen als Tiberiaspad zou verwijderen, of zou voorzien van ‘Stad in Israël’.
Zodat deze gemeente niet langer meedoet met de delegitimatie van Israël als en de Joden, met alle gevolgen vandien.’

Iemand had kennelijk iets ontdekt. En volgens het Eindhovens Dagblad heeft het Kamerlid Joram van Klaveren van de Groep Bontes / Van Klaveren – klinkt een beetje naar een advocatenkantoor, vind ik – minister Plasterk van Binnenlandse Zaken er vrijdag direct vragen over gesteld. Op de site van de Tweede Kamer en van de politieke groepering valt er op dit moment nog niets over te vinden – op de dag na Hemelvaartsdag wordt er niet overal gewerkt – maar ze zijn al wel toegevoegd aan het bericht op de site van Likoed Nederland.

En inmiddels blijkt het bericht ook Israëlische media gehaald te hebben. ‘Dutch city calls Jerusalem, Nazareth “cities in Palestine”‘ kopten vanmorgen zowel The Times of Israel als The Jerusalem Post: ‘Local Jewish organization says Eindhoven street signs guilty of “wiping Israel off the map”‘.

Palestina in Vlokhoven
Wat is hier aan de hand? Is er eigenlijk wel iets aan de hand? Tegenover de NOS kon of wilde de woordvoerder van de gemeente Eindhoven gisteren nog niet inhoudelijk reageren op de kritiek. Het enige wat hij kwijt wilde, ‘is dat er in de stad op veel meer plekken straatnaamborden hangen met een onderschrift’.

Toch lijkt het niet zo moeilijk. Het eerste dat opvalt, is dat de foto van het Tiberiaspad die bij het bericht van Likoed Nederland gevoegd is, afkomstig is van Google Maps – of preciezer Google Street View – en The Times of Israel heeft er uit dezelfde bron eentje van de Nazarethlaan. Ieder die zelf even op Google Maps zoekt, kan de bordjes met toelichting her en der zo vinden. De conclusie moet dus zijn dat de borden er kennelijk al even staan, in ieder geval sinds oktober 2008, want dat is de datering die Google zelf aangeeft. Het gaat dus niet om een recent besluit of iets van dien aard. Hier wordt van iets ouds en bestaands uit het niets, zonder enige aanleiding, nieuws gemaakt.

Het gaat hier om een aantal straten in de buurt Vlokhoven in het stadsdeel Woensel-Noord. (Over de modernisering van Woensel als toonbeeld van een algemeen proces op microniveau schreef Gabriël van den Brink ooit zijn fraaie boek De Grote Overgang. Een lokaal onderzoek naar de modernisering van het bestaan. Woensel 1670-1920 (Nijmegen 1996), die ik ooit in Trouw besprak – de intro is duidelijk weggevallen – maar dit terzijde.) De wijk moet zo in de jaren zestig gebouwd zijn; in ieder geval was in 1975 alles vol. De straatnamen moeten dus in die tijd, inmiddels zo’n halve eeuw geleden, zijn toegekend. Het gaat om namen als Jerusalemlaan, Bethlehemlaan, Jericholaan, Samarialaan, Judealaan, Nazarethlaan, Hebronstraat, Sichemstraat, Bethaniëstraat, Gibeonstraat, Bethelstraat, Sionstraat, Nebostraat, Taborstraat en Tiberiaspad. Of ik ze nu allemaal te pakken heb, weet ik niet, maar het beeld is in ieder geval duidelijk. Namelijk dat het hier om bijbelse geografische namen gaat.

Nebo3

Nebostraat, Vlokhoven, stadsdeel Woensel-Noord in Eindhoven: ‘berg in Palestina’

De naamgeving als zodanig heeft waarschijnlijk eerder met het katholieke verleden van Eindhoven te maken en met de KVP, als er tenminste al politieke overwegingen in het spel waren – op zich niet waarschijnlijk, al houden straatnamencommissies vaak terecht wel rekening met de samenstelling van de bevolking – dan met ‘linkse’ politiek of de gesmade PvdA. Daar duidt ook de spelling op: Jerusalem en Sion met een s, zoals dat in katholieke kring gebruikelijk was. Het gaat om plaatsen uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament: bij Bethanië of de Tabor denkt men allereerst aan de evangeliën. Kortom, het gaat om de geografie van het Heilige Land zoals we die uit de Bijbel kennen. En het was tot voor kort – en misschien nog wel – gebruikelijk om dat als Palestina aan te duiden. In mijn jeugd in de jaren zestig spraken oudere mensen, in ieder geval die van de generatie van mijn grootouders, meestal of althans dikwijls over Palestina, in ieder geval als het om het gebied en niet specifiek over de actuele politiek ging. Zo hadden ze het nu eenmaal ooit op school geleerd. En als het over nieuwtestamentische tijden gaat, is het altijd nog gebruikelijk om het (onder meer) over Palestina te hebben.

Dat het hier om de oude aanduiding gaat, blijkt ook uit een naam als de Nebostraat. De Nebo is volgens het bordje een ‘berg in Palestina’, maar naar hedendaagse begrippen ligt deze berg, volgens Deuteronomium (34:1) ‘een van de toppen van de Pisga, tegenover Jericho’, die Mozes voor zijn dood beklom, vanwaar de HEER hem ‘het hele land’ liet zien – ‘het hele gebied van Gilead tot aan Dan’ – toch echt in Jordanië. Anders dan het bericht stelt, gaat het dus ook niet om ‘allemaal steden die (…) in het noorden van Israël liggen, in internationaal onomstreden gebied’, maar om geografische aanduidingen uit het gehele Heilige Land, om gebieden, steden, dorpen en bergen die nu zowel in Israël, de Palestijnse gebieden als dus Jordanië liggen.

Contraproductief
Kortom, voor de goede en welwillende verstaander is het volstrekt duidelijk. De gemeente Eindhoven gebruikt slechts een traditionele aanduiding ter toelichting. Nu de term ‘Palestina’ verder gepolitiseerd is en in actuele politieke beschouwingen niet meer het hele gebied aan beide zijden van de Jordaan aanduidt – verwees de Likoed trouwens vroeger niet met een zekere graagte naar die aanduiding van het nog ongesplitste mandaatgebied uit 1922? – zou het wellicht overweging verdienen om bij een eventuele vervanging een nu mogelijk iets meer als neutraal ervaren omschrijving te kiezen als bijvoorbeeld het ‘oude Palestina’ of ‘het Heilige Land’, een neutrale term die in het Engels gebruikelijker is dan in het Nederlands, maar niemand die de verschillende bordjes in de wijk even bekijkt, zal serieus op de gedachte kunnen komen dat de gemeente Eindhoven hier ‘meedoet met de delegitimatie van Israël en de Joden’. Flauwekul, regelrechte flauwekul.

Likoed Nederland trekt wel een erg grote broek aan. Ze kan wel zeggen dat de gemeente Eindhoven ‘liegt’, maar de enige die hier welbewust liegt, is toch de beschuldiger zelf. Hier wordt ‘nieuws’, vals, misleidend nieuws verzonnen. Denkt de vereniging nu echt dat de gemeente Eindhoven werkelijk wil zeggen, ‘dat Tiberias, waar overwegend Joden wonen, eigenlijk door de radicaal-islamitische terreurorganisatie Hamas zou moeten worden bestuurd?’ De suggestie is niet anders dan kwaadwillig. De vraag is alleen wat de zin of het doel van zo’n doorzichtige actie is. Wat bereikt Likoed Nederland met dit afgeven op denkbeeldige ‘linkse kringen’? Niets, helemaal niets. Behalve dan mogelijk een averechts effect. Als ze nou nog geconstateerd had dat een vanouds volstrekt begrijpelijke en eenduidige aanduiding met verloop van tijd andere connotaties kan krijgen, dan had ze wellicht nog een zeker punt gehad. Maar nu is ze niet op redelijkheid uit. Holle, veel te grote woorden, om meer gaat het niet.

Het gaat hier alleen maar om aandachttrekkerij, maar wel om schadelijke aandachttrekkerij. Uiteindelijk komt dit toch weer neer op een ‘actie beschadiging Israël’. Het is dit soort valse propaganda dat Israël zo veel kwaad doet, dat de aandacht afleidt van de werkelijke problemen en oplossingen en ook van punten die voor het Israëlische perspectief wel van belang zijn. Door dit soort onredelijkheid wenden mensen die die doorzien, zich al gauw af. Waarom zou je mensen die zulke onzin verspreiden, nog serieus nemen? Dit is dus alleen maar contraproductief, met name voor de gevallen waarbij men toevallig, of juist helemaal niet toevallig, wel een keer een goed punt te pakken heeft. Wie vertrouwt Likoed Nederland dan nog? En het richt vooral onheil aan in Israël. Met valse informatie wordt daar toch weer het beeld bevestigd dat de hele wereld tegen hen is: een gemeente in Nederland die denkt dat Tiberias en Nazareth eigenlijk in de Palestijnse gebieden liggen? En dus Israël het liefst ‘van de kaart’ wil vegen? Zie je wel, hoe erg het is? In Nederland zal de waarheid nog wel tot een aantal mensen doordringen, maar zal dat ook in Israël gebeuren?

Evenwicht
Er is veel kritiek op Israël en helaas vaak nog terecht ook, vooral als het om details gaat – nou ja, details, vaak gaat het wel om mensenlevens – maar er is inderdaad ook kritiek op Israël die de verhoudingen compleet uit het oog verliest. Het gaat erom alle partijen in wat ik nu maar traditioneel het Heilige Land noem, recht te doen. Waar het op aankomt, is het vinden van een evenwicht, om de juiste balans. Oprecht daarnaar streven is al moeilijk genoeg.

De laatste tijd heb ik heel weinig of in feite nauwelijks iets over Israël, de Palestijnse gebieden en ‘het conflict’ of ‘het vredesproces’ geschreven, omdat het allemaal zo dodelijk vermoeiend is, je al gauw in een mijnenveld belandt en al dat commentaar toch geen millimeter helpt. En dan is er ook nog de overweging wat het allemaal voorstelt naast de enorme aantallen doden in Syrië, de grote problemen in Egypte en elders in de omringende wereld, een overweging die weliswaar zeggingskracht heeft, maar tegelijk ook weer niets afdoet van de werkelijke problemen, hoezeer we die ook in perspectief pogen te zetten. Al maanden geleden heb ik opgemerkt dat ik nog eens een stukje wilde schrijven waarom ik zelden of nooit nog iets zeg of schrijf over Israël en de Palestijnen, maar het kwam er nooit van en ik weet niet of het er ooit nog van komt.

Ik vraag me af of het weerleggen van dit soort propagandistische onzin wel zin heeft en geen verspilling van mijn tijd is. Maar mijn oog viel hier nu eenmaal toevallig op. Het zou in ieder geval goed zijn als betrokkenen eens ophielden juist hun ‘eigen partij’ te beschadigen. ‘Normale, evenwichtige kritiek’ is welkom, merkt Likoed Nederland op. Wat ik wel zeker weet, is dat dit geen ‘normale, evenwichtige kritiek’ – in andere richting dan – is. Dit is alleen maar loze ophef die de zaak van Israël schaadt. Maar ik zal de berichten van Likoed Nederland gewoon blijven volgen en elke keer, zij het met enig gerechtvaardigd wantrouwen, kijken of er misschien toch iets in zit.

Het beantwoorden van de suggestieve Kamervragen van Joram van Klaveren is ieder geval een peulenschil. Dat valt dan alvast weer mee.

Naschrift (21.00 uur)
Twee dingen, om met een politicus die een portretje van de Israëlische premier Golda Meir op zijn bureau had staan, te spreken.

1. Op Twitter wees de immer gewaardeerde econometrist Jaap de Vries – volg hem! – me op de site Straatnamen en straatnaamgeving in Eindhoven 1340-2014 door Jan Spoorenberg. Daarop vinden we ook het document Straatnamen in de gemeente Eindhoven 1920-2014 en dat verschaft een uitstekende toelichting, precies wat we nodig hebben. Ik citeer de relevante passage uit deze verhandeling:

‘Bethaniëlaan, Bethelstraat, Bethlehemlaan, Gibeonstraat, Hebronstraat, Jericholaan, Jerusalemlaan, Judealaan, Nazarethlaan, Nebostraat, Samarialaan, Sichemstraat, Sionstraat, Taborstraat, Tiberiaspad (Heilig Land, 16 mei 1967)
De commissie had niet helemaal haar zin gekregen. Eén zijde van de Vlokhovenseweg werd een akkergebied, maar voor de andere zijde werd een ander thema gekozen. Mogelijk geïnspireerd door de nabije Tempelstraat besloot de commissie tot geografische namen uit het oude Palestina. Blijkbaar leefde het idee dat een groot aantal namen nodig was, want commissielid J. Renders schakelde zijn kennis P.J. Meertens in, die in Amsterdam directeur was van de Bureaus voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde, het huidige Meertens Instituut. Een van diens medewerkers stelde een lijst van vier pagina’s op met namen die tot ver buiten het Heilig Land reikten.’

Altijd aardig om de man wiens naam we zonder Het Bureau van Voskuil trouwens ook nog wel gekend hadden, weer tegen te komen. En ter verduidelijking: wie even naar Vlokhoven op Google Maps kijkt, ziet dat straten aan de oostelijke of zuidelijke zijde van de Vlokhovenseweg namen dragen als Geestakker, Veelakker en Pachtakker – ik hoef ze niet allemaal op te zoeken. Hier gaat het om de straten ten westen of noorden van de genoemde weg, waarbij de Jericholaan wat oostelijk uit het gareel valt. Er blijkt – eerste punt – dus ook uit dat de staatnamencommissie een wel erg lange lijst had opgesteld, maar dat er slechts vijftien nodig waren, die Spoorenberg hier allemaal opsomt en die ik in het stuk hierboven dus wel degelijk allemaal te pakken had. Ook mijn datering – punt twee – blijkt aardig te kloppen: de namen werden kennelijk op 16 mei 1967 vastgesteld. En – derde punt – het blijkt dus inderdaad om het ‘Heilig Land’ te gaan. (Ik schreef wel over het Heilige Land, met een e dus, maar roomsen plachten die slot-e in het adjectief weg te laten, zoals dat ook in de naam van de Heilig Landstichting een in de gemeente Groesbeek gelegen dorp nabij Nijmegen, ooit woonplaats van de eerste premier van CDA-huize, genoemd naar het gelijknamige museum, nu postverzuild en nietszeggend Museumpark Oriëntalis geheten, geschiedde.) Kortom, wat ik al dacht, wordt hier nog eens expliciet bevestigd.

2. Ten tweede zou ik willen opmerken dat ik in het stuk hierboven tot twee keer toe heb aangegeven, dat ik besef dat ook namen in de loop van de tijd een andere connotatie, of zelfs andere connotaties, in het meervoud, kunnen krijgen, ‘dat de term “Palestina” in actuele politieke beschouwingen een andere betekenis heeft gekregen’ en dat het bij een eventuele, ooit komende vervanging van de al lang bestaande straatnaambordjes ‘wellicht overweging’ verdient om ‘een nu mogelijk iets meer als neutraal ervaren omschrijving te kiezen als bijvoorbeeld het ‘oude Palestina’ of ‘het Heilige Land’, twee termen die in het net hiervoor geciteerde fragment van Spoorenberg inderdaad blijken voor te komen – op die ontbrekende roomse e in het tweede adjectief na dan. In een alleszins aangename Twitteruitwisseling met Joop Soesan, die op zich terecht opmerkte dat er in de huidige situatie twee gebieden zijn, namelijk één met de naam Israel en één met naam Palestina, had ik ook nog de optie ‘bijbels Palestina’ genoemd. Vervangingsmogelijkheden genoeg dus. Joop Soesan merkte op dat het nog beter was om ‘helemaal geen uitleg’ te geven en daar zit veel in, al bleek hierboven dat de gemeente Eindhoven nu eenmaal vaker uitleg verschaft en is – of was? – dat ook wel de trend. Maar er zit zeker iets in. Wie weet nu niet waar Jeruzalem, ahum Jerusalem, Nazareth, Tiberias of Bethlehem liggen? En aan wie het niet weet, is nadere toelichting waarschijnlijk toch niet erg besteed.

Op Twitter vroeg CIDI-directeur Esther Voet: ‘waar ligt Tiberias? Denk dat bewoners wijk danig in verwarring zullen zijn’, maar dat lijkt me toch sterk. Die wonen daar al langer en bij een niet al te minimale snuggerheid zullen ze de bijbelse afkomst van de vijftien straatnamen toch echt wel herkennen. Als er echt grote misverstanden gerezen waren, zou dat in de afgelopen jaren ook wel gebleken zijn. Maar als de bordjes ooit vervangen moeten worden, valt er zeker te denken aan een toelichting die uitgaat van een hedendaagse terminologie en die daarbij tevens recht doet aan het oorspronkelijke idee. Of, zoals al gesuggereerd, aan het volledig achterwege laten van een nadere omschrijving – dat is altijd veilig.

Maar urgent is het allemaal niet. Mijn stukje ging over opgeklopte, misleidende propaganda. Er was geen enkele reden om ineens ophef te maken van al jaren bestaande, voor ieder met enig verstand behept wezen begrijpelijke toelichtingen op enkele onschuldigie straatnaambordjes. Mijn stuk hierboven staat als een huis. Maar dat het ooit anders kan, daar ben ik het van harte mee eens. Haast heeft het allemaal zeker niet. De gemeente Eindhoven kan rustig aan doen. En moet maandag, als de kantooruren beginnen, maar even die uitleg geven die ik nu alvast belangeloos bood.

Tweede naschrift (21.45 uur, aangepast 22.00 uur)
Jaap de Vries, in het eerste naschrift vermeld, meldde mij op Twitter dat hij zijn bron vond via Joep de Geus, voorzitter van de CIDI Jongerenorganisatie, die gisteren al op Twitter vermeldde dat de straatnaam en de ‘ondertitel’ nog van voor Zesdaagse oorlog dateren en daarom naar geografisch Palestina verwijzen. Ik was zo ook al tot een soortgelijke conclusie gekomen, maar het is goed hiernaar te verwijzen. Ook De Geus merkt terecht op dat de naam in 2014 best veranderd mag worden: ‘veel te politiek beladen en controversieel zoals het er nu staat’. Over de aanduidingen op de bordjes valt in alle redelijkheid best te praten, maar dat was niet waar het persbericht van Likoed Nederland op uit was. Daar ging het me hier om. Het gaat hier om valse propaganda versus waarheid.

 (141)