Trouw legt nog steeds niet uit waarom het stukken verwijdert – Maar men is van goede wil

door Jan Dirk Snel

[Maandag 29 december 2014] Ik kan het kort houden. Trouw besloot vanavond net na acht uur om de mededeling die het afgelopen woensdag min of meer terloops aan een bestaand stukje toevoegde, uit te breiden tot een afzonderlijke redactionele verklaring op de website, getiteld: Wat gebeurt er met de artikelen van Perdiep Ramesar?

Toevoeging
Het is in feite het stukje van woensdag met een paar zinnen erbij en het blijft even wonderlijk. De bewering dat er ‘de afgelopen dagen’ op ‘verschillende plaatsen’ gesuggereerd zou zijn dat de artikelen van Perdiep Ramesar ‘nooit meer ergens te vinden zijn’, wordt herhaald. En nu de redactie dat na vijf dagen doet, zou aangenomen mogen worden dat de redactie dat dus ook na woensdag nog gezien heeft. Maar opnieuw wordt niet aangegegeven waar dat dan toch geopperd wordt. Maar misschien is dit niet raadselachtig, maar gewoon lui: de bewering van vijf dagen geleden wordt domweg ononderbouwd herhaald. Het begin is een reprise van het stukje van woensdag.

TrouwPerdiepRamesarMaar dan volgt er toch nog een nieuwe toevoeging:

‘Trouw kiest niet voor de oplossing die de New York Times koos na het bedrog van hun journalist Jayson Blair om de artikelen online beschikbaar te houden, maar met een aantekening erbij. Zo’n annotatie kan bijvoorbeeld bij een herziening van de website, ook weer verloren gaan. Trouw wil er zeker van zijn dat de artikelen waarvoor ze niet meer kan instaan ook niet meer online beschikbaar zijn.’

Dit is een wel zeer wonderlijke redenering. Als de New York Times erin slaagt om na een dozijn jaren het stuk met correcties nog steeds online te houden, waarom zou Trouw dat dan niet kunnen? Een kwestie van even opletten, dunkt me. Bovendien, het gaat hier niet om artikelen die via de openbare website gemakkelijk toegankelijk en googlebaar zijn, maar om artikelen die in het zogenaamde ‘digitale archief’ van de krant zijn opgenomen en waar iemand dus bewust naar moet zoeken.

Archiefbeheer
Kortom, het gaat hier om ‘archiefbeheer’ en de ombudsman van NRC Handelsblad schreef daar zaterdag dit over:

‘De vervolgstap die Trouw heeft genomen – het online en uit openbare digitale archieven verwijderen van de gewraakte stukken van Ramesar – vind ik compleet verkeerd. Die stukken moeten juist voor lezers beschikbaar blijven, met rode stip en verwijzing naar het onderzoek. Ronduit bizar handelt het AD, waar Ramesar eerder voor schreef, dat “uit voorzorg” ál zijn artikelen uit het archief gaat verwijderen, zonder nader eigen onderzoek.’

Dat Trouw de verdachte artikelen niet nog eens gaat aanprijzen, dat kan men begrijpen. Het punt is dat ze ook voor onderzoekers, die echt wel weten waar ze naar op zoek zijn, niet meer digitaal beschikbaar zijn, ook niet meer via LexisNexis. En de vraag is nog steeds welk doel verwijdering daaruit dient. We weten het gewoon niet en opnieuw geeft Trouw, dat inzake de publicatie van het onderzoeksrapport uitstekend handelde, geen verklaring.

Maar waarom niet?

Naschrift (21.45 uur)
Maar misschien was ik met bovenstaande reactie toch te snel. Inmiddels heeft namelijk Peter Burger een stuk over deze zaak gepubliceerd, waarvan ik wist dat hij eraan schrijvende was (maar niet wat erin zou komen te staan) en daarin schrijft hij op grond van een gesprek met Trouw-adjunct-hoofdredacteur Esther Lammers:

‘Inmiddels overweegt de redactie echter de 126 artikelen alsnog, bijvoorbeeld in een afzonderlijke pdf en voorzien van toelichting, online te plaatsen. Ook  voor het zover mocht komen, wil Lammers een digitale kopie van de verwijderde artikelen op aanvraag beschikbaar stellen voor wetenschappelijke en journalistieke research. Belangstellenden kunnen zich daarvoor na de jaarwisseling melden bij Trouw.’

Naar mijn idee had de hoofdredactie in dit geval beter wat minder voortvarend kunnen zijn en de artikelen, voordat het tot verwezenlijking van deze voornemens kwam, beter in de archieven online kunnen laten staan, maar een en ander getuigt in ieder geval van een gezonde opstelling. Mijn indruk van deze zaak is dat Ramesar vooral artikelen verzon die al bestaande beelden nog wat aandikten, maar dat ze daardoor eigenlijk niet zo bar veel schadelijks bevatten. Wat er schadelijk was, was de opgeklopte sfeer die journalistiek Nederland de afgelopen jaren soms beheerste en die helaas niet aan de redactie van Trouw, een krant die ik sinds jaar en dag lees, voorbij was gegaan.

De affaire-Ramesar gaat vooral over de collectieve verblinding die een groot deel van de publieke opinie de afgelopen jaren bevangen had. En die verblinding hield dus niet in dat er helemaal niets aan de hand was, maar wel dat kleine zaken opgeblazen werden tot grote, die ze niet waren.

Maar goed, de hoofdredactie van Trouw is zonder meer van goede wil en daarom heb ik de titel van dit stukje aangevuld met de ondertitel die er nu staat

Tweede naschrift (dinsdag 30 december 2014 13.30 uur)
Voor de volledigheid meld ik hier nog maar dat een verkorte versie van het stukje dat Trouw gisteravond op de website plaatste vandaag ook in de papieren editie staat, op pagina 12. Het stukje waarin de vergelijking met de affaire-Jayson Blair wordt gemaakt en dat ik hierboven citeer, ontbreekt daar. Uit het bericht van Peter Burger van gisteravond – ‘Trouw: schrappen honderden artikelen Ramesar uit LexisNexis was vergissing‘ – waar ik in het (eerste) naschrift naar verwees en een kernpassage uit citeerde, blijkt dat de mededeling dat de stukken ‘op verzoek’ beschikbaar blijven ‘voor onder meer journalistiek wetenschappelijk onderzoek’ – waar men op zich niet veel uit kan opmaken: uiteraard zijn ze dat – kennelijk niet loos bedoeld is – de krant wil er ook actief aan meewerken. Het zou handig zijn als Trouw de 126 artikelen inderdaad in een afzonderlijk document beschikbaar zou stellen.

Nog steeds blijf ik de haast waarmee de stukken uit het digitaal archief van de krant en LexisNexis verwijderd werden, onbegrijpelijk vinden. Dat men de 126 wilde ‘intrekken’, in die zin dat men er niet meer voor wilde instaan, valt alleszins te begrijpen. Maar kennelijk had men er onvoldoende over nagedacht hoe men dat onbepaalde ‘intrekken’ in deze tijd dan diende te realiseren. Dat men ze op de gewone site niet zomaar, zonder nadere waarschuwing, wilde blijven presenteren, voor zover ze daarop stonden, valt alleszins te billijken. De conclusie echter de artikelen dan ook maar uit digitale archieven te verwijderen, leek me echter geen vanzelfsprekend uitvloeisel van het afstand nemen ervan. Maar hoe het ook zij, de houding van de redactie blijkt nu welwillend te zijn en dat valt te prijzen. Eind goed al goed.

Met de publicatie van het rapport heeft Trouw de journalistiek alleszins een dienst bewezen. Zoals diverse commentatoren, onder wie Hans Laroes, terecht betoogd hebben, zegt deze affaire waarschijnlijk zeker zo veel over de journalistiek in meer algemene zin als over Trouw. Dat men een collega, ondanks her en der opspelende twijfel, zolang vertrouwde, heeft ook wel iets innemends. Misschien zegt de affaire vooral iets over onze samenleving. Ramesar leverde immers de verhalen die velen kennelijk graag wilden horen.

(176)

2 reacties to “Trouw legt nog steeds niet uit waarom het stukken verwijdert – Maar men is van goede wil”

  1. Mogelijk spelen bij deze verwijderingsactie twee dingen een rol:

    1. Grote websites c.q. hun contentbeheersystemen zijn wellicht niet meer zo flexibel als dat het eenvoudig is om een artikel van een dergelijke correctie of naschrift te voorzien. Trouw lijkt daar enigszins op te zinspelen in zijn uitleg.

    2. De opstelling van Trouw lijkt geheel te passen in de lijn van de nieuwe ideologie waarbij waarheid een product is, zoals eerder beschreven door Rob Wijnberg. Daarbij draait alles om imago en dient tegen elke prijs voorkomen te worden dat fouten, vergissingen en andere smetten op het blazoen openbaar worden, c.q. dienen deze zo snel mogelijk in vergetelheid gebracht te worden mocht het leed reeds geschied zijn.

    Het doet mij ook denken aan de Snowden-onthullingen: daar sierden de media zich graag mee, het was een prachtig product om te verkopen, maar enig kritisch onderzoek naar het waarheidsgehalte van wat Snowden en Greenwald allemaal beweerden hebben zij, enkele zeldzame uitzonderingen daargelaten, nagelaten. Laat staan dat er artikelen zijn gekomen waarin eerdere foutieve interpretaties werden rechtgezet.

    • Dank voor je reactie Peter Koop.

      Wat het eerste punt heb je ongetwijfeld gelijk. Op zich is het ook wel geruststellend dat er in zo’n digitaal archief niet maar zo ingegrepen kan worden.

      Dan je tweede punt. Dat er van die opstelling voldoende illustraties te vinden zijn, dat ben ik met je eens, maar in dit geval verdenk ik Trouw daar totaal niet van. Men gaat open met de zaak om, men heeft het rapport volledig gepubliceerd, cartoonisten maken er in de krant grappen over en de redactie gaat de komende tijd nog eens goed praten welke lessen hieruit te leren zijn. Ik geloof niet dat er een bewuste opzet iets te verdoezelen achter zit.

      Ik denk eerder dat het om een ongelukkige conclusie ging. Men wilde niet meer in staan voor 126 artikelen en dat was volledig begrijpelijk. Die trok men dus in. Maar hoe doe je dat dezer dagen? Daaruit heeft men mijns inziens al te snel de conclusie getrokken dat men ze dan maar verwijderen moest. Een verklaring was naar mijn idee een betere vormgeving geweest. Meer zit er waarschijnlijk ook niet achter.
      Misschien had ik deze hele reactie ook niet meer moeten schrijven. Ik was iets al te snel, want Peter Burger kwam al snel met het goede nieuws dat de redactie artikelen wel degelijk beschikbaar wil stellen voor onderzoek. Naar mijn idee had men ze dan beter eerst maar beschikbaar kunnen houden via het digitaal archief en LexisNexis, maar het getuigt van een welwillende opstelling.

      Wat betreft de zaak-Snowden heb je helemaal gelijk, maar ik geloof dat andere kranten daar meer op aangesproken dienen te worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: