Pak de PVV aan op wat ertoe doet: het on-Nederlandse karakter van die club

door Jan Dirk Snel

[Vrijdag 28 november 2014] Er schijnt de laatste dagen weer van alles te doen geweest zijn over de dwaasheden van de PVV. Ik heb, ook al omdat ik met belangrijkere dingen bezig was, het allemaal een beetje langs me heen laten gaan.

Twee benaderingen
Je kunt op twee manieren reageren op de strapatsen van de club van Wilders. Je kunt (1) je schouders ophalen. Het is veel geschreeuw en weinig wol. Een loze motie indienen kost weinig moeite, maar komen met initiatiefwetgeving is er niet bij. Waarom zou je veel aandacht besteden aan een club die werkelijk niets presteert? En je kunt (2) je er boos over maken of er verontrust over zijn. De eerste houding heb ik lang volgehouden, tot 2010 over het algemeen. Het gaat wel weer voorbij, kon je toen nog denken. Maar toen deze antirechtsstatelijke club door Mark Rutte en Maxime Verhagen in 2010 bij onderhandelingen over regeringsvorming werd betrokken, toen knapte er iets bij mij. Een partij die de fundamenten van onze rechtsstaat bestrijdt, dus politiek, van bovenaf – dat is de grote tegenstelling tot de onjuiste veronderstelling dat een paar eenvoudige burgers zoiets kunnen, die ik in mijn vorige stukje aan de kaak stelde – zonder nadere garanties in het centrum van de macht toelaten, dat gaat echt te ver. Toen was het dus echt tijd voor de tweede benadering. Zo’n club in de Tweede Kamer? Hoort nu eenmaal bij de schaduwzijden van onze democratie. Betrekken bij de regering? Dat gaat echt te ver.

Vaals

Vaals. Rechts de oude, maar wel sterk verbouwde katholieke dorpskerk, gewijd aan de Heilige Paulus en uiteraard op het oosten georiënteerd. Links naar het noorden gericht de gereformeerde (hervormde) kerk, die in 1669-1671 werd gebouwd. In het Nederlandse deel van de landen van Overmaas, die rechtstreeks onder het bestuur van de Staten-Generaal vielen, gold vanaf de verovering in 1632 godsdienstvrijheid: een praktische noodzaak. De twee kerken deelden de oude toren. De oude dorpskerk werd in 1967 afgebroken. De katholieke gemeenschap had in 1891-1893 al een veel grotere neogotische vervanger in gebruik genomen. (Foto: G.Th. Delemarre, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.)

Maar goed, dat is voorbij. In 2012 bleek dat de PVV geen regeringsverantwoordelijkheid kan en wil dragen en zover zal het dan ook niet meer komen. Op zich is dat trouwens ook niet goed, dat er een onconstructieve partij in de Kamer zit, die niet geschikt is voor coalitievorming, maar zodra de rest van de Kamer daar in verschillende combinaties wel toe in staat is, is er nu ook weer niet zoveel aan de hand. Het is hier nog geen Weimarrepubiek rond 1930, zullen we maar zeggen, nog lang niet.

Nu de PVV toch niet meer echt meetelt, zou het misschien het beste zijn die partij maar te negeren. Dat geldt in ieder geval voor de partijen van links die door de ongeschiktheid van de PVV op rozen zitten: één ervan is voorlopig immers altijd nodig voor coalitievorming en dat was ooit anders. (Hier valt trouwens ook van alles tegenin te brengen, maar dat punt laat ik nu voor het gemak even liggen.) Voor de partijen van rechts of het centrum, met name VVD en CDA, ligt dat iets anders. Die zijn door de hap die de PVV genomen heeft uit wat doorgaat voor het ‘rechtse’ electoraat – of dat werkelijk zo is, is trouwens een vraag die nog eens afzonderlijke behandeling verdient – ernstig in hun vroegere mogelijkheden beperkt. Zij hebben dus meer belang bij een harde confrontatie met deze nihilistische club.

Vrijheid
Maar als je de PVV wilt aanpakken, hoe moet je dat doen? In ieder geval niet door rechtstreeks op de flauwekul van deze club in te gaan. Ik heb nu even snel gescand hoe diverse woordvoerders woensdag op de uitingen van Machiel de Graaf reageerden. Ik vrees dat verontwaardiging over grofheden weinig helpt.

Wat je in ieder geval nooit moet doen, is je laten meetrekken in het kader dat de PVV presenteert. De vraag of de islam ons iets goeds heeft gebracht of wat we zelfs maar van de islam vinden, is totaal geen vraag die aan de orde is. Als je daarop ingaat, heb je het debat bij voorbaat verloren, in ieder geval in die huiskamers waar mensen zitten die er niet de meest genuanceerde of gedifferentieerde beelden van een complex verschijnsel op nahouden. De politieke vraag is niet hoe we tegen de islam aankijken, maar hoe we als burgers in één land met elkaar willen omgaan. Als je mensen vraagt of ze anderen de vrijheid gunnen die ze zelf hebben, reageren ze al heel anders.

Dat is de vraag waar het om gaat. Hoe willen we in dit land met elkaar omgaan? Gunnen we andere mensen de vrijheid die we zelf ook graag genieten? Daar hebben we in de loop van de geschiedenis met vallen en opstaan een antwoord op gevonden, een antwoord dat aanvankelijk misschien niet eens zozeer voor de hand leek te liggen – mensen en vooral heersers en regeerders zijn nu eenmaal vaak geneigd om te denken dat het maar beter is dat we allemaal in grote lijnen denken – maar wel een antwoord dat bleek te werken: het idee van gelijke vrijheden, de klassieke grondrechten. Die vormen niet zozeer de uitkomst van allerlei theoretische bedenksels, ze boden op een gegeven moment vooral een praktisch antwoord op hoe onze samenleving in elkaar bleek te zitten. De theorie was daar een nuttige en noodzakelijke reflectieve begeleiding van, die trouwens best wel eens een handje hielp.

On-Nederlands
De vraag is dus niet wat wij of wat andere volksvertegenwoordigers van al die losse flodders vinden. De vraag is of de PVV de Nederlandse waarden wel onderschrijft. Die waarden zijn natuurlijk universeler, maar het zijn ook Nederlandse waarden. En in een debat met de PVV zou je best een beroep mogen doen op die waarden, die bij uitstek ook Nederlandse waarden zijn. Hoe Nederlands is de PVV eigenlijk?

Niet erg, dat is wel duidelijk. Dat zouden andere Kamerleden dan ook centraal moeten stellen. Waarom zouden kiezers eigenlijk willen stemmen op een partij die de Nederlandse cultuur zo grondig verwerpt? Leg ze die vraag voor. Kortom, reageer vanuit een kader dat er wel toe doet en dat ook nog eens volop nationaal is. (Machiel de Graaf was trouwens een van de Kamerleden die vorig jaar met de landsverraderlijke Prinsenvlag op hun revers in de Kamer verschenen.) Minister Lodewijk Asscher deed dat vandaag overigens wel uitstekend, door eenvoudigweg op de Grondwet te wijzen (al ging hij daarbij helaas weer uit van een al te contractuele opvatting, maar alla, voor deze keer zien we dat maar door de vingers).

Als vertegenwoordigers van andere partijen, en met name die van VVD en CDA, die immers het meeste belang hebben het electoraat van Wilders voor zich te winnen, het zo zouden aanpakken, zouden ze op termijn wel degelijk kans maken mensen te overtuigen. Dat doe je natuurlijk niet in één keer. Het is een kwestie van volhouden, het is vooral ook een kwestie van kiezers niet naar de mond praten, maar ze door gefundeerde tegenspraak proberen te overuigen. Zo’n consequente houding roept ook meer respect op.

Als Sybrand van Haersma Buma nu eens naar een echt PVV-bolwerk ging, Volendam bijvoorbeeld, en daar echt principieel de confrontatie aanging?

(172)

Tags:

5 Responses to “Pak de PVV aan op wat ertoe doet: het on-Nederlandse karakter van die club”

  1. In plaats van te doen wat je suggereert dient het CDA moties in om shariapartijen te verbieden. Gesteund door VVD, PVV, SGP en CU. Men gaat dus de concurrentie aan met de PVV qua gekte. Waarschijnlijk in de veronderstelling dat zo de PVV-kiezertjes wel terug zullen komen.

    • Je hebt helemaal gelijk, Willem van Gent. Mijn laatste zin is ook heel naïef. Maar soms blijf je toch hopen op het gezond verstand. En principes.
      Maar zelfs vanuit opportunistisch oogpunt is de motie van een ongekende dwaasheid. Alsof het hier wemelt van de shariapartijen. Alsof er ook maar enig reëel gevaar is. Wat de motie doet, is dus PVV-kiezers steunen in hun illusoire wereldbeeld. Je moet er maar opkomen.

  2. Over de hap uit het rechtse electoraat: dat is wel het geval, maar niet zo eenduidig als soms beweerd wordt. In de eerste plaats is niet duidelijk waar de kiezers precies vandaan komen, omdat PVV-stemmers niet meewerken met onderzoek of omdat ze hun keuze niet willen prijsgeven aan de onderzoekers. Daardoor bestaat er een kloof van vijf zetels tussen de uitkomsten van kiezersonderzoek en de verkiezingsuitslag.

    Wat wel bekend is: Wilders wint links en rechts kiezers. In 2010 won de PVV volgens het NKO drie zetels van voormalige niet-stemmers en ruim anderhalf van nieuwe kiezers. Zowel van rechts als van links won de PVV (bruto) meer dan drie zetels: tweeënenhalf van de VVD en ruim één van de LPF, krap twee van de PvdA en anderhalf van de SP. Van het CDA won de PVV krap twee zetels, en van de Christenunie en D66 ook nog wat. SGP en GroenLinks verloren niets of vrijwel niets.

    In 2012 verloor de PVV per saldo, vooral door verlies van kiezers die thuisbleven en die naar de VVD overliepen. Maar ze wonnen bruto nog wel ruim twee zetels: een driekwart zetel van nieuwe kiezers en voormalige niet-stemmers, van de VVD kwam een halve zetel, van de SP en de PvdA driekwart. De middenpartijen verloren niet, maar wonnen ook niet veel terug: Vijftigplus een half zeteltje, net als het CDA.

    Ik denk dat dit komt omdat de PVV een uitgesproken autoritaire en nationalistische partij is, tegen immigratie en voor behoud van nationale cultuur. Dat wordt geassocieerd met ‘rechts’ en ‘conservatief’, maar is dat sociaal-economisch gezien niet. Wilders heeft zowel linkse (meer overheidsuitgaven aan ouderenzorg) als rechtse (kleinere overheid, lagere belastingen) standpunten, en is dus per saldo neutraal, vergelijkbaar met D66 en Christenunie.

    • Je hebt helemaal gelijk, Jasper Klapwijk, dat het allemaal niet zo eenduidig is. Per saldo is het in ieder geval duidelijk dat de kern van centrumrechts (CDA en VVD) er sinds 1989 enorm op achteruit is gegaan. Daar ligt dus het grootste belangen. Als het zo is dat de PVV een soort mengvorm is tussen links en rechts, zou je wellicht kunnen zeggen dat de altijd vrij stabiele verhouding tussen centrumrechts en links verschoven is. Je kunt misschien ook zeggen dat die hele grens uitgewist is.
      Het is altijd vrij helder geweest wat links was, met D66 lange tijd als enige twijfelgeval. WAt rechts was, was nooit duidelijk, omdat rechts en centrum in elkaar over gingen. In de jaren vijftig zag de VVD zich nog als een middenpartij, tussen de rechtse confessionelen en de linkse socialisten. De merkwaardige verschuiving waarbij de VVD ineens als rechts gezien werd, vergt eigenlijk altijd nog een verklaring.
      Kiezers op de PVV zijn naar mijn idee dikwijls vooral antilinks, maar daarmee nog niet rechts. Juist omdat ze soms van links afkomstig zijn, zetten ze zich nu zo fel tegen links af. Hoe het ook zij, voor CDA en VVD liggen hier grote kansen, maar men vertikt het hardnekkig om er werk van te maken.

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: