Hoe de Tweede Kamer haar plicht verzuimde – Over het ‘tijdelijke’ dubbelmandaat voor Wilders

door Jan Dirk Snel

[Donderdag 12 juni 2014] Laat ik maar met een kleine waarschuwing beginnen. Wie mijn vorige stukje gelezen heeft, vindt hier argumentatief niet heel veel nieuws, ook al gaat het wel degelijk om een nieuwe tekst met ook een nieuwe invalshoek: het handelen (of beter: niet optreden) van de Tweede Kamer gisteren. Het is een stukje dat ik gisteravond laat – sommigen noemen dat nacht of zelfs vandaag vroeg – naar NRC Handelsblad gestuurd had. Maar die krant vond er geen plaats voor – zo’n krant krijgt natuurlijk enorm veel stukken aangeboden. Daarom plaats ik het nu hier. Het voordeel is wel dat het veel bondiger is. Mijn vorige stukje was in grote haast geschreven en dijde door enkele naschriften nogal uit. Hieronder volgt de tekst zoals ik die aan de krant had aangeboden. Ik heb nu alleen enkele tussenkopjes toegevoegd en enkele links aangebracht (ook al blijkt in de praktijk dat weinigen die ook daadwerkelijk aanklikken).

Ook een tijdelijk dubbelmandaat voor Wilders is onmogelijk
Tweede Kamer verzuimde haar plicht

Woensdag besloot de Tweede Kamer op grond van het verslag van de commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven aan de Voorzitter van het Europees Parlement te berichten dat Geert Wilders (PVV) wat haar betreft als lid tot de Europese volksvertegenwoordiging kan worden toegelaten. De commissie was tot de conclusie gekomen dat Wilders ‘geen betrekking bekleedt welke op grond van de nationale wettelijke bepalingen onverenigbaar is met het lidmaatschap van het Europees Parlement’.

TKingangPlein

Ingang Tweede Kamer, Plein, Den Haag (foto Dedalus, Wikipedia)

Het is echter nog maar de vraag of de Tweede Kamer daarmee het geldende recht voldoende gehonoreerd heeft. Het is immers bekend dat de heer Wilders verklaard heeft dat hij uit is op een dubbelmandaat. Hij wil lid van de Tweede Kamer blijven én tevens zitting nemen in het Europees Parlement.

Nationale bepalingen
De commissie ging kennelijk uit van de Kieswet (artikel Y 25) waarin staat dat de Tweede Kamer onderzoekt ‘of de benoemde op grond van de nationale bepalingen als lid van het Europees Parlement kan worden toegelaten’. En het klopt, de Nederlandse wetgeving, met name de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees Parlement, bevat geen bepaling die een gelijktijdig lidmaatschap van de Tweede Kamer en het Europees Parlement verbiedt.

De vraag is echter of dat voldoende is. Uit de Europese Akte betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen blijkt immers zonneklaar dat het lidmaatschap van het Europees Parlement onverenigbaar is met dat van een nationaal parlement. Volgens de geldende opvatting, ontwikkeld sinds het befaamde arrest-Van Gend & Loos (1963) door het Hof van Justitie te Luxemburg, is het Europees recht autonoom. Hoewel vele juristen de voorrang die de artikelen 93 en 94 van de Grondwet geven aan ‘een ieder verbindende bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties’, in dit verband overbodig achten, zouden die voor de Tweede Kamer een extra aansporing dienen te vormen om de Akte in haar overwegingen te betrekken. Hoe men het ook wendt of keert, het Europees recht is eenvoudigweg van kracht in Nederland. Elke Kamerlid hoort te weten dat een dubbelmandaat tegen het geldende recht is.

De Kamer kan bovendien ook weten dat de Voorzitter van het Europees Parlement haar conform het Reglement van die instelling verzoekt ‘de nodige maatregelen te treffen teneinde elke vorm van onverenigbaarheid met de hoedanigheid van lid van het Europees Parlement te voorkomen’. De Tweede Kamer kan het dus niet laten bij de vaststelling dat Wilders volgens de ‘nationale bepalingen’ kan worden toegelaten tot het Europees Parlement. Zij dient het Parlement er ook van te verwittigen dat Wilders op dit moment lid is van de Tweede Kamer en dus volgens het ook in Nederland geldende Europees recht geen zitting kan nemen in het Europees Parlement, zolang hij dat blijft.

Twee onwaarschijnlijke voorwaarden
Kennelijk op grond van enkele ondoordachte uitlatingen van secretaris-directeur Melle Bakker van de Kiesraad dinsdag tegenover BNR-nieuwsradio schreef NRC Handelsblad woensdag dat Wilders ‘tijdelijk’ toch zijn zetel in het Europarlement kan innemen. Dat is onjuist. Dat kan pas als iemand eerst een schriftelijke verklaring ondertekend heeft dat hij geen volgens de genoemde Akte onverenigbare functie, waaronder het lidmaatschap van de Tweede Kamer, bekleedt. Ook de Kiesraad heeft daar woensdag in een verklaring (die kennelijk bedoeld was om de woorden van de secretaris-directeur te corrigeren) op gewezen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Wilders een dergelijke evident onjuiste verklaring zal durven te ondertekenen. Mocht hij dat toch doen, dan zal het Europees Parlement ‘aan de hand van uit publiek toegankelijke bronnen te verifiëren feiten’ constateren dat zijn zetel vacant is.

Tenzij dus aan twee uiterst onwaarschijnlijke voorwaarden voldaan wordt – Wilders zou een evident onjuiste verklaring ondertekenen en het Europees Parlement zou zijn werk niet doen – zal Wilders niet ‘met volledige rechten’ zitting in het Europees Parlement kunnen nemen en vanuit die positie het verbod op een dubbelmandaat kunnen aanvechten. Mocht aan deze twee op zich onwaarschijnlijke voorwaarden toch onverhoopt worden voldaan, dan is het de vraag of de Tweede Kamer vervolgens niet zou moeten constateren dat hij opgehouden heeft lid te zijn van de Nederlandse Staten-Generaal.

Plicht
In de Tweede Kamer stelde Alexander Pechtold (D66) woensdag wel de politieke vraag of het mogelijk is ‘twee voltijdfuncties met twee voltijdbeloningen’ te combineren. De vraag die de Tweede Kamer woensdag echter had moeten stellen, is of ze met haar instemming met het verslag van de commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven het geldende recht wel in acht genomen heeft. Het ziet ernaar uit dat de Tweede Kamer zich woensdag niet van haar plicht kweet.

(144)

One Trackback to “Hoe de Tweede Kamer haar plicht verzuimde – Over het ‘tijdelijke’ dubbelmandaat voor Wilders”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: