Deurne – Oftewel hoe nieuws zijn hiërarchie verliest

door Jan Dirk Snel

[Maandag 31 maart 2014] Deurne is een dorp in de Peel, het dorp waar het door Wim Sonneveld bezongen tuinpad ligt en dat overigens niet zozeer het tuinpad uit zijn jeugd was, maar wel uit die van tekstschrijver Friso Wiegersma. Vrijdag schijnt daar, niet aan dat tuinpad, maar wel in Deurne, een overval op een juwelierszaak geweest te zijn, waarbij de twee overvallers de dood vonden. Het is het soort nieuws dat vroeger in een landelijk dagblad in een paar regels ergens in een hoek op een binnenlandpagina vermeld werd en dat in een radionieuwsbulletin het uur erna mogelijk in twee zinnen gemeld zou zijn en waar we verder nooit meer iets van gehoord zou hebben, tenzij er bij een eventuele rechtszaak interessante en unieke aspecten naar voren zouden zijn gekomen.

Regionaal en landelijk
De zaak interesseert me nog steeds niet, maar ook mij kon ze niet geheel ontgaan. Vanmorgen ging de gehele derde pagina van Trouw erover, pakte de Volkskrant op de tweede en derde pagina er nog groter over uit en vanavond ruimt NRC Handelsblad, ooit een voorname krant, er de pagina’s 4 en 5 voor in, terwijl er op pagina 2 al een commentaar aan gewijd is. Nee, ik ga die stukken niet lezen, maar dat ze er staan, kan ik toch moeilijk over het hoofd zien.

Telegraafjuwelier

De krant van hysterisch Nederland opende op maandag 31 maart 2014 met regionaal nieuws uit de Peel.

Kennelijk zitten er enkele morele en juridische aspecten aan de zaak die mensen kunnen raken. Als ik in Deurne of omgeving woonde en de winkel kende, zou ik er ook meer over willen weten. Dat een regionaal dagblad ermee zou openen, dat zou niet zo vreemd zijn. Maar dat De Telegraaf, die ik vandaag toevallig in een schenkgelegenheid zag liggen – als je met die krant gezien wordt, dien je altijd nog verantwoording af te leggen: bij deze dus – er vanmorgen mee opende, dat is toch vreemd. Het blijft immers een lokale zaak zonder enig landelijk belang. Dat soort dingen gebeuren nu eenmaal. Behalve voor de omgeving geen nieuwswaarde.

Wat is hier aan de hand? Het eerste punt is dat dit in een algemene tendens lijkt te passen. Lokaal of regionaal nieuws groeit tegenwoordig wel vaker uit tot landelijk nieuws. Of het nu gaat om een mishandeling op Stratumseind in Eindhoven, om iemand die vanwege zijn verleden ongewenst is in Leiden, of nu om een overval in Deurne, ineens kan puur lokaal of regionaal nieuws een voorwerp van landelijke belangstelling worden. Dat is des te merkwaardiger, nu er vaak over geklaagd wordt dat het met de lokale en regionale nieuwsvoorziening op zich niet erg best gesteld is.

Geen hiërarchie
Achter de geconstateerde tendens gaat een tweede meer fundamentele schuil. Deze, dat internet en de veelheid aan media de hiërarchie aan het nieuws ontnemen. Elk berichtje op een site is er een. Als ze op de voorkant bij de nieuwe berichten voorop staan, is er geen zichtbaar verschil. Op de voorzijde van nu.nl en de NOS staat serieus en minder serieus nieuws elkaar. Elk item is er een. Elke titel krijgt voorop een eigen regel.

Ik kijk nu even op nu.nl en zie rechts de rubriek ‘meest gelezen’ staan, die verder naar boven komt als je een bericht aanklikt. Op dit moment staat daar een bericht over een vrouw uit Oosterhout die door huiselijk geweld overleden is, bovenaan. (Eh, nee, ik ga niet linken.) Kennelijk heeft dat bericht eerder vandaag gewoon op de voorpagina gestaan en kennelijk hebben veel mensen de verleiding erop te klikken niet kunnen weerstaan, hoewel ze weten dat zoiets gemeenlijk geen nieuws is. Nu zal iedereen dit bericht, hoe tragisch ook voor de betrokkenen, over twee dagen wel vergeten zijn. Maar stel nu eens dat er een aspect aan zat dat zich leende voor morele en andere overwegingen? Dan zou het de komende dagen druk besproken worden.

Welnu, zoiets zal met het bericht over Deurne gebeurd zijn. Men weet echt wel dat dit geen nationaal nieuws is. Maar men nam er uit nieuwsgierigheid toch kennis van en er bleken kennelijk kanten aan te zitten die zich voor nadere beschouwing of speculatie leenden. Het nieuws mag dan beperkt van aard zijn, in Den Helder of Pijnacker kan men er zich net zo goed – of misschien: net zo goed niet – een mening over vormen als in Helmond. En via sociale media als Twitter kan men zijn indrukken en inzichten dan ook direct verspreiden.

En dus lieten ook professionele nieuwsorganisaties zich meeslepen. Op het moment dat ik dit schrijf, staat er voorop nu.nl een bericht over minister Opstelten die geïnformeerd zou zijn over de vrijlating van juweliers en dat moet wel over Deurne gaan. En op de site van de NOS staan voorop wel vijf berichten met alleen al ‘Deurne’ in de kop. Met professionele criteria voor nieuws heeft dat uiteraard niets meer te maken.

Morele reflectie
Maar dat is het punt: nieuws is allang geen nieuws meer. Het is tegenwoordig ook een brandpunt voor morele reflectie. Het geval Deurne leent zich daar kennelijk toe. Vroeger zou die discussie lokaal of regionaal gebleven zijn, nu is ze landelijk geworden. Nieuws gaat allang niet meer over de vraag hoe de wereld in elkaar zit. Het gaat inmiddels ook om de vraag hoe we die beoordelen en hoe ze in elkaar zou moeten zitten. Nieuws is de focus van morele en politieke discussies geworden en die debatten bepalen vervolgens ook wat voor nieuwswaardig wordt gehouden.

Niet enkel het feitelijk belang bepaalt nog de hiërarchie van het nieuws, het morele debat bepaalt evenzeer wat we voor nieuws houden.  Maar is dat nog wel nieuws? Of gaat het inmiddels om iets heel anders?

 (136)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: