Punt

door Jan Dirk Snel
Trouwtaalberg

·

Nu iets belangrijks. Vanmorgen sloeg ik Trouw open – ja, gewoon op papier, dat kan nog – en op pagina 2 viel mijn oog op een opmerkelijk fenomeen: een punt.

Leesteken
Nu staan er uiteraard wel vaker punten in kranten en zonder die dingen zouden ze zelfs tamelijk onleesbaar worden, maar deze punt stond op een vreemde plaats: in een kop, althans een soort kop, want bij de taalrubriek staat het opschrift tegenwoordig naast de rest van de tekst. Helemaal onlogisch was ze niet. Het opschrift, of in dit geval naastschrift, bestond uit twee zinnen, achter de eerste stond een vraagteken en dan ligt het enigszins voor de hand de tweede ook met een leesteken af te sluiten.

Trouwnegen

·

Maar wat wil nu het geval? Als je verder bladert in de krant van vandaag, kom je op de negende pagina nog een keer hetzelfde verschijnsel tegen. Tegenwoordig is zo’n punt in een kop heel ongewoon en ze valt dan ook onmiddellijk erg op. Typografische gewoonten veranderen. Vroeger sloot men immers eigenlijk elke taaluiting op papier af met een punt. Sla maar eens een wat ouder boek open, uit het eind van de negentiende eeuw bijvoorbeeld. Dikke kans dat de titel op een punt eindigt of dat die punt in ieder geval achter de auteursnaam, met een ‘door’ met de titel verbonden, staat. Ook kranten hanteerden volop punten.

Zuiderzee1813

·

1813 en 1913
Neem de krant van vandaag precies twee eeuwen geleden. Veel koppen in de hedendaagse zin bevat het Staatkundig dagblad van de Zuiderzee – de krant was inmiddels weer volledig in het Nederlands, maar de toenmalige Noordvleugelprovincie bestond uiteraard nog even door – niet, maar alle opschriften worden door een punt beëindigd, zelfs de titel van de krant.

Handelsblad1913

·

Als je vervolgens het Algemeen Handelsblad van woensdag 3 december 1913 ter hand neemt, zie je dat de titel en de onder- of boventitel – Nieuwe Amsterdamsche Courant (maar op het Rokin staat nu toch groot NRC op een gebouw en niet NAC) – inmiddels puntloos zijn, maar verder staan ze overal nog achter, punten bedoel ik: achter de datum, achter de aanduiding ‘ochtendblad’, en zo verder.

Op boektitels verdwenen punten in ieder geval al voor de oorlog en ook in kranten zijn ze geleidelijk steeds meer teruggedrongen. Typografisch is er overigens nog veel meer veranderd. Leestekens als uitroeptekens, vraagtekens en zo meer stonden bijvoorbeeld in vroeger dagen vaak een stukje los van het voorafgaande woord. En het is nog niet eens zo lang geleden dat aanhalingstekens beneden op de regel openden en niet bovenaan, zoals nu gebruikelijk is.

Maar vandaag beperk ik me tot de punt. Punt uit.

(123)

One Comment to “Punt”

  1. In de jaren 60 leerden wij ook nog typen met spaties voor de vraagtekens, dubbele punten, enz. Niet voor een punt of komma. Soms is dat toch wel duidelijker dan nu met alles ertegenaan geplakt. Het ‘beeld’ verandert er ook door vind ik. Ook had je altijd dubbele spaties tussen de zinnen – dat wordt nog wel gebruikt door sommige schrijvers/journalisten vanwege de duidelijkheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: