Het deurtje

door Jan Dirk Snel

.:.

Aan het uiteinde van de Ruyschstraat, die van de Amstel naar het Oosterpark loopt, ligt het ’s-Gravesandeplein. Als je vanuit de aangeduide richting komend linksaf zou slaan, ben je zo in de ’s-Gravesandestraat, die vervolgens via een wel heel klein stukje voorbij de Singelgracht dat in 1939 Korte ‘s-Gravesandestraat werd gedoopt, weer uitkomt op de Sarphatistraat, die Frederik van Eeden naar verluidt ‘de mooiste plek van Europa vond’, waarmee hij volgens Nescio een nog ‘wonderlijker kerel’ was ‘dan den uitvreter’, ene Japi, wiens achternaam verder niet bekend is. Laten we daarbij overigens niet vergeten dat, toen het Paleis voor Volksvlijt nog aan het begin van die straat prijkte (het brandde in 1929 af), het uitzicht bepaald niet lelijk was.

Parken
Maar terug naar de ’s-Gravesandestraat. Je zou verwachten dat de straat en het plein die naar dezelfde natuurkundige, Willem Jacob ’s Gravesande (1688-1742), zijn vernoemd, direct op elkaar aansluiten. Maar dat is niet het geval. Eerst krijg je namelijk nog een klein stukje straat dat officieel Oosterpark heet en waaraan de woningen dan ook nog rechtstreeks op het park uitkijken. Een eeuw geleden woonden deftige mensen – kijk de adreslijsten in bijvoorbeeld het Jaarboek (pdf) van het voorname Genootschap Amstelodamum van honderd jaar terug er maar op na – in buurten als deze wel aan de parken, maar niet in de meer eenvoudige straten.

Je ziet hetzelfde bij het Sarphatipark in de Pijp: de Ceintuurbaan wordt onderbroken door de straatnaam die identiek is aan die van het park, en aan de overkant wordt een naar Jan Steen genoemde straat verdeeld in een Eerste en een Tweede Jan Steenstraat, terwijl het dus over een en dezelfde schilder en niet over bijvoorbeeld een vader en een zoon gaat. (‘Wie was Tweede van der Helst?’, schijnt Jan Blokker ooit gevraagd te hebben. [Toevoeging 16.30 uur: Fout! Morgen een stukje over wie het wel was.])

Oosterparkschool
Maar het ‘s-Gravesandeplein dus. Aan dat plein liet de Vereeniging voor Gereformeerde Scholen in de Gemeente Amsterdam – op het fraaie tableau boven de deur heeft men dat maar iets afgekort, zonder dat gemeente snappen mensen het ook wel – kort na de vorige eeuwwisseling een mooi gebouw oprichten, dat de Oosterparkschool voor lager onderwijs ging heten. Op de steen helemaal bovenin staat het jaartal 1902, maar de school werd op 2 februari 1903 officieel in gebruik genomen, zo ontleen ik aan het werk van Dr C. Tazelaar uit 1948, dat de vaker bruikbare titel De geschiedenis van een eeuw draagt, met daaronder Samengesteld naar aanleiding van het eeuwgetij der “Marnixschool” te Amsterdam, op 23 augustus 1941. Het is altijd handig de relevante literatuur in huis te hebben.

Het gebouw is al lang – of misschien ook niet zo heel verschrikkelijk lang, ik lees dat het eind jaren negentig nog een dependance werd van de openbare Linnaeusschool – niet meer als school in gebruik. Tegenwoordig zijn er een huisartsenpost en een dienstencentrum in gevestigd.

Oneffenheid
En, het moet gezegd worden, het gebouw ziet er weer pico bello uit. Maar er is één klein detail dat mogelijk zou kunnen storen, maar dat mij juist bijzonder bevalt: het witte deurtje op de zolder net onder de hijsbalk oogt net iets minder glanzend. Als je goed kijkt, valt het eigenlijk nog wel mee. Het zit op zich prima in de verf en toch vertoont het lichte tekenen van verval. Je ziet de zwarte onderkant van het deurtje, wat zwarte kieren en vooral de drempel is enigszins aangetast. Kennelijk is die licht beschadigd bij het naar binnen takelen van een of meer zware voorwerpen.

Ik vind dat eigenlijk wel mooi, zo’n kleine oneffenheid. Een kwart eeuw geleden zagen veel gebouwen in Amsterdam er nogal vervallen uit, maar de stad is de laatste decennia steeds verder opgepoetst, zoals je dat trouwens in steden overal in Nederland ook kunt constateren.

En daarom kijk ik, als ik er op een wandeling vanuit het Oosterpark langs kom, vaak met een zekere vertedering naar dat ene deurtje daar helemaal bovenin, dat ons voorzichtig iets vertelt van de vergankelijkheid der dingen.

Naschrift. Rond 17 uur is in de tweede zin het bestaan van de Korte ‘s-Gravesandestraat, in het verlengde van de overigens bepaald niet erg lange ‘s-Gravesandestraat, toegevoegd. Met dank aan Jaap de Vries. Op de onterechte toeschrijving aan Jan Blokker kom ik morgen in een afzonderlijk stuk terug.

(47)

3 Responses to “Het deurtje”

  1. De Oosterparkschool is op 1 augustus 1976 gestopt. Schooljaar 1975/1976 was het laatste jaar. De meeste leerlingen gingen naar de Louise de Colignyschool.

  2. Hoi; Het deurtje doet me niets, de school zelf denk ik aan omdat ik daar van ’54-’59 op zat. Machtige herinneringen en heimwee naar de oude tijd. Emigreerde in ’60 naar de V.S.

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: