De ander – Over ritueel slachten en moreel onvermogen

door Jan Dirk Snel

.:.

Waarom is de ander anders? Ja juist, omdat hij anders is en daarom een ander.

Met de ander moeten we leven. Zonder al die anderen zouden we niet eens kunnen leven. Mensen zijn van andere mensen afhankelijk. Maar soms kan die ander ons ook flink storen. Omdat ie zo anders is. Omdat ie dingen doet die wij niet begrijpen. Omdat ie dingen zegt die wij eigenlijk niet willen horen. Omdat ie dingen doet die wij helemaal verkeerd vinden. Kortom, omdat ie heel anders is en niet in ons stramien past.

Koeien zijn lieve, wat slome beesten waarmee je een goede band kunt opbouwen. Mensen maken ze dood en eten ze op. (Foto: Jaydot)

Mensen willen best tolerant zijn, maar meestal wel binnen grenzen. Zodra die ander dingen doet die we nog wel kunnen plaatsen, vinden we het best. En, wat nog vaker voorkomt, zolang hij dingen doet die ons eigenlijk niet zo interesseren, vinden we het ook best. En dat is heel vaak zo. Op onverschilligheid wordt vaak afgegeven, maar het is vaak een zegen. Laten we blij zijn dat we ons niet om alles wat anderen vinden en doen, druk maken. Dat is voor anderen beter en het is ook beter voor onze eigen gemoedsrust.

Een joodse dierenarts
Vandaag staat er voor op Trouw een stuk met de kop ‘Onverdoofde rituele slacht past niet in deze samenleving‘. Het is een voortreffelijke kop, die precies aangeeft waar het om gaat. Hier zijn dus mensen aan het woord die niet onverschillig zijn, die de praktijken van anderen niet wensen te verdragen. ‘De Partij voor de Dieren’, opent het artikel, ‘trekt alles uit de kast, een week voordat in de Eerste Kamer de initiatiefwet van fractievoorzitter Marianne Thieme tot een verbod op de onverdoofde rituele slacht wordt behandeld.’

En dan komt dus waar het over gaat, die uitleg bij de foto – niet op de site, wel op de gedrukte voorpagina – waarop een oudere meneer, Joop Jacobs, geflankeerd door twee dames, op het Binnenhof staat. Alle drie hebben een pak papieren in hun handen: 67.834 handtekeningen tegen onverdoofd slachten die kort daarna aan de leden van de senaat zouden worden overhandigd. Wat is hier het punt? Die meneer Jacobs is een ‘80-jarige joodse dierenarts’. Ja, u leest het goed, niet maar zo een dierenarts, maar een ‘joodse dierenarts’. En de uitspraak in de kop blijkt dus van hem afkomstig te zijn:

‘Jacobs schreef er een brief bij voor de Eerste Kamerleden waarin hij schetst hoe hij als 6-jarig jongetje al zag dat een koosjere slager ervoor koos om runderen uitsluitend met een schietmasker te doden. Het onverdoofd de nek afsnijden, is namelijk “pure dierenmishandeling”, meent Jacobs. “Dat past niet in deze moderne westerse beschaving.”

De rest van de argumentatie is ook prachtig. Bijna driekwart van de Nederlanders is ook tegen ritueel slachten. Dat heeft men ze kennelijk gevraagd. Maar meneer Jacobs weet nog veel meer: nog maar 3 procent van de joodse gezinnen in Nederland voert een kosjere huishouding. En een ‘overgroot deel van de joden’ is ‘moderner’ gaan denken.’

‘De kleine groep die hecht aan onverdoofd ritueel slachten is sterk conservatief.’

Niet in onze samenleving
Ach so. De gedachtegang is geweldig. Moderniteit, dat is waar het om gaat. Wij denken zo en als er dan nog wat achterlijke lieden zijn, die daarin niet mee willen gaan, nou dan passen die zich maar aan. Je zou zeggen: als de groep zo klein is, waar maak je je dan nog druk over? (De moslims worden ook hier gemakshalve maar weer overgeslagen – maar dit terzijde.)

Maar in dit soort denken is dat juist het punt: een groep die nog maar zo klein is, moet wel ongelijk hebben. Je moet zulke mensen alleen nog een handje helpen om tot meer verlicht inzicht te komen. Hun manier van doen past niet in onze samenleving, maar die mensen eigenlijk ook niet, zolang ze aan hun achterlijke praktijken en wensen vast houden. O ja, ze mogen er best zijn, maar dan moeten ze zich eerst wel een beetje aanpassen aan wat de overgrote meerderheid nu eenmaal vindt. Opiniecijfers bewijzen het morele gelijk toch?

Wat veel stuitender is, is het gebrek aan fijngevoeligheid. Je wilt anderen iets opleggen en dan zoek je dus iemand die losjes tot die groep behoort om de leden van die gemeenschap de les te lezen. Ja, want hij is ook zoals jullie, maar toch veel verstandiger. Zou men dan echt niet begrijpen dat zoiets eerder nogal op verraad – groot woord, ik gebruik het toch – lijkt? Ja, hij is jood, maar hij vindt het ook! Fraai, hoor. Meneer Jacobs heeft overigens als zesjarige al iets gezien: dat een kosjere slager het anders deed. Ach ja, wat een overtuigingskracht.

Moralisme zonder ruimte
Dit is een vorm van moralistisch denken waarbij voor de ander geen ruimte meer blijft. Geen inlevingsvermogen, geen besef van het eigen beperkte begrip. Het is trouwens niet waar dat een zo klein percentage joden in Nederland aan koosjer voedsel hecht. Velen zullen tamelijk losjes omgaan met de strengste voorschriften, aan koosjer light doen heel velen. Ze zullen op een receptie niet snel een toastje met garnaal opeten of in een restaurant een varkenskarbonade bestellen. En de ‘strengeren’ vertegenwoordigen in feite ook hen: die doen wat zij zouden willen, maar waar ze de kracht of het doorzettingsvermogen of de overtuigingskracht net niet voor hebben.

Op allerlei details hoef ik nu niet in te gaan. Het is absoluut niet bewezen dat ritueel slachten, mits zorgvuldig gedaan, meer leed veroorzaakt dan de massale slacht in slachthuizen. Bovendien, een beest dat geslacht wordt, gaat dood. Ja, dat is wreed. Zou een aantal seconden of minuten lijden voor dit vreselijke lot er dan niet bij mogen horen? Wat is nou diervriendelijker? Een dier stiekem doodmaken of het zijn doodsstrijd gunnen? Ik zou dat moreel nog niet weten, maar ik vermoed het tweede. De ongerijmdheid dat het hier verboden zou worden, maar dat vlees dus wel vanuit het buitenland, waar je helemaal niets kunt controleren, aangevoerd mag worden, zullen we ook verder maar niet thematiseren. Niemand zal de absurditeit ontgaan.

En als Karen Soeters van de PvdD beweert dat het toch niet zo kan zijn ‘een christen of atheïst die onbedwelmd slacht wel strafbaar is, terwijl een islamitische of Israëlitische slager deze slachtmethode wel mag toepassen?’, zal ook iedereen de flauwekul hopelijk inzien. In slachthuizen op de Veluwe waar voor islamitische feesten grootscheeps wordt geslacht, zullen echt wel eens christenen en, wie weet, ook atheïsten werken, meer dan moslims, vermoed ik zo. Het gaat gewoon om de klant voor wie een bepaald soort vlees van belang is en het gaat om het ritueel: niemand vraagt aan de koper om een bewijs van zijn levensbeschouwelijke identiteit te overleggen voor hij kosjer of halal vlees koopt. Iedereen die dat wil, kan dat kopen. De mogelijkheid tot aanschaf bieden heeft niets te maken met voortrekken, maar juist met rekening houden met mensen die anders achtergesteld zouden worden. Het is een kwestie van ongelijke gevallen ongelijk en zo mensen per saldo dus weer gelijk behandelen: niks privilegiëren, vereffenen, gelijktrekken juist.

De Tweede Kamer heeft zich dit voorjaar in meerderheid deerlijk vergist. Het ziet ernaar uit dat de Eerste Kamer volgende week veel verstandiger zal handelen. Sybe Schaap van de VVD, een boer en filosoof, iemand die weet wat het is om een dier dood te maken en om de teksten van Theodor Adorno of Friedrich Nietzsche te exegetiseren, liet pas al verstandige woorden op de Radio horen. En ook bij andere partijen is de bezinning in volle gang.

Het komt dus wel goed. Maar het weer eens komen opdraven met een ’80-jarige joodse dierenarts’ tekent wel het morele failliet van voorstanders van de wet. Mensen die zich zo weinig in de ander kunnen inleven, andere mensen dan, of die het misschien nog wel belangrijker besef missen dat je je soms juist niet in de ander kunt inleven, hem niet kunt begrijpen en je juist daarom hem zijn vrijheid moet gunnen, namelijk om zichzelf als ander te zijn, hebben die wel enig begrip van wat dieren zijn?

De vraag lijkt me retorisch.

(32)

3 reacties to “De ander – Over ritueel slachten en moreel onvermogen”

  1. Debat interessant. Ook in ZA is er veel ritueel slachten van dieren. Het gaat me nu even om de door jou gewenste objectiviteit welke door jou werd aangegeven de reden te zijn mijn Blunderkamp niet op de blog te zetten. Helemaal kosjer wat mij betreft. M.i. ben je zelf inconsequent door nu bij je commentaar op mensen die het onverdoofd slachten willen verbieden te komen met opmerkingen als
    Ach so.
    Ja, want hij is ook zoals jullie, maar toch veel verstandiger.
    Ja, hij is jood, maar hij vindt het ook!

    Wellicht heeft het er mee te maken dat je in het NOS-verhaal jezelf meer een detective die alle bewijs nauwkeurig als voor de rechtbank wil presenteren, terwijl dat hier niet het geval is. Ik vind het enigszins willekeurig. Het zal toch niet zo zijn dat je eigen oprispingen beter smaken dan die van anderen?

    • Ik ben niet tegen scherpte, maar ik vind zinspelingen op namen niet nodig. Dat vond ik bij de vorige reactie. Ik laat hier de melding dus wel door, zodat lezers kunnen zien dat ik ook weer niet de beroerdste ben.

  2. De excuus Jood is inderdaad erg populair.
    Terwijl natuurlijk 95% of zo van de Joden achter het recht op kosjer slachten staat.
    En eveneens circa 95% achter Israel staat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: