Het gezag van de geschiedenis

door Jan Dirk Snel

Mensen hebben het verleden nodig, al was het alleen maar ter bevestiging.

Neem nou dit. Gisteren twitterde Arend Jan Boekestijn, bekend van Twitter en van zichzelf: ‘Adam Smith was groot voorstander van toezicht op banken,’ waarna een verwijzing naar een al wat ouder stukje ‘Adam Smith On Banking Regulation’ op de weblog Adam Smiths’ Lost Legacy volgde. Daar konden we lezen dat de bekende econoom Paul Krugman begin vorig jaar schreef dat zelfs – of misschien beter: ook – Adam Smith betoogde dat regulering van banken even noodzakelijk is als brandweervoorschriften dat zijn voor gebouwen in steden.

Uil van Minerva – door Gaia Azzaroli (Gazza)

Vallen
Smith had natuurlijk gelijk, maar daar gaat het hier niet om. Wat is het nut van een dergelijke verwijzing? En dan bedoel ik zowel door Krugman als door Boekestijn. Dat Smith iets betoogde dat we anders nooit gezien zouden hebben? Nee, dat niet. Zijn woorden moeten gezag bijzetten aan het betoog dat overheden uiteindelijk altijd zullen besluiten om omvallende banken te redden en dat regulering alleen al nodig is om te voorkomen dat het zover komt. Krugman keert zich tegen lieden waarvan hij veronderstelt dat ze zich wel eens op de vrijemarktprincipes van Smith zouden kunnen beroepen. Een dergelijk beroep wil hij bij voorbaat uitschakelen. Dat wat hij nu ziet, dat zag Adam Smith ook al en het wordt door de hele geschiedenis sindsdien bevestigd. En dat Arend Jan Boekestijn juist hiernaar verwees, moet een soortgelijke functie hebben. Zo van: je kunt nu wel denken dat alles op zijn beloop laten liberaal is, maar dat is helemaal niet zo en zelfs Adam Smith zag dat al.

Geschiedenis verleent hier dus gezag. Zakelijk gesproken zou je natuurlijk kunnen stellen dat dat helemaal niet nodig is. Je hebt een probleem en daar zoek je een oplossing voor. Uit zichzelf gaat het soms niet goed met de banken en daarom moet je wel regels stellen. Als er nooit eens kinderen van speeltoestellen vielen en een gat in hun hoofd opliepen, was het niet nodig om regels omtrent de veiligheid te stellen, maar nu dat wel gebeurt, is het wel zo verstandig dat wel te doen. Zoals kinderen kunnen vallen, kunnen banken dat ook en in beide gevallen kun je beter maar voorzorgsmaatregelen treffen. Zo werkt politiek en zo werken overheden: het gaat om het oplossen en liever nog voorkomen van problemen die een algemeen belang dragen.

Op zich zou een systematisch antwoord zou voldoende moeten zijn. Waarom dan toch nog een beroep op de geschiedenis? Omdat die dus gezag verleent.

Ervaring
In dit geval gebeurt dat op twee manieren: indirect en rechtstreeks. In feite gaat het er primair niet om dat Krugman zich zelf argumentatief op Smith beroept, hij wil een ander mogelijk beroep op het gezag van Adam Smith bij voorbaat uitschakelen. Anderen, vrijmarktideologen, zouden zich wel eens op Smith kunnen beroepen, maar in dit geval zal ze dat niet lukken. Als Smith per ongeluk het omgekeerde betoogd had, zou Krugman zijn eigen opvattingen echt niet gewijzigd hebben, vermoed ik zo. Hij zet gezag in tegen vermeend gezag.

Maar er is nog iets. Hij beroept zich ook op de ervaring sinds Smith. Steeds weer heeft de geschiedenis hetzelfde laten zien: de les die Adam Smith al getrokken had, is daarna telkens weer bevestigd. In die zin verleent de geschiedenis wel degelijk rechtstreeks gezag: we beweren niet maar zo wat, mensen hebben dat steeds al gezien – en vooral aan den lijve ervaren.

Het gaat om de wijsheid der eeuwen.

Afbeelding door Gaia Azzaroli (Gazza): ‘Die Eule der Minerva beginnt erst mit der einbrechenden Dammerung ihren Flug.’ G.W.F. Hegel, Grundlinien der Philosophie des Rechts (1821). 

(7)

2 reacties to “Het gezag van de geschiedenis”

  1. Mensen hebben de toekomst nodig in hun leven. Doel, plan en hoop naar het eeuwige leven, ontvang je om God/Jezus te gaan liefhebben in het persoonlijk leven van ieder mens. Jezus zegt: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven. (Johannes 14:6)

    • Beste Patricia, ik geloof dat je toch niet helemaal op het stukje reageerde. Dat ging over heel andere dingen, namelijk hoe een beroep op de geschiedenis in het maatschappelijk discours functioneert. Maar ik plaats je reactie, al is ie wat off topic. Kijk jij dan nog eens naar het stukje?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: