.:.
Behoefte aan overzicht
Toen ik op zondag 27 november 2011 uit pure nieuwsgierigheid een stukje schreef over de omstreden reportage van Lex Runderkamp in het NOS Journaal van de vorige dag – men kan wel direct verontwaardigd reageren, maar hoe zat het nu echt? – over wat volgens alle betrouwbare waarnemers een massale aanval op en vernieling van een koptische kerk in aanbouw in het Egyptische dorpje El Marinab was, maar volgens hem een kwestie van brandstichting – volgens andere diepgaande verslagen en onderzoeken niet meer dan een op zich overigens niet per se onbelangrijk detail – en volgens zijn suggestie nog wel door de belaagde kopten zelf, had ik nooit gedacht dat ik daar in totaal negen stukken plus nog een korte persoonlijke nabeschouwing (hierna) aan zou wijden – aan zou moeten wijden, mag ik gezien het verloop van de affaire wel zeggen.
De koptische kathedraal te Aswan, waar de zetel van bisschop Hedra gevestigd is. Onder diens hoede valt ook de kleine aan Sint Joris gewijde kerk in El Marinab. (foto: TrevorLowe)
Maar het overzicht raakt zo al snel zoek. Ik kan me voorstellen dat lezers door de bomen het bos niet meer zien. Daarom zet ik hieronder de belangrijkste bijdragen op een rij aan wat van de kant van de NOS en Lex Runderkamp maar geen werkelijk debat op feiten en argumenten wilde worden. Ik geef dus hieronder in de eerste plaats (A) een overzicht van de verschillende uitingen van Lex Runderkamp en van mijn reacties daarop, waaraan gaandeweg berichtgeving over wat er met zijn reportage in Egypte gebeurde, toegevoegd werd. Men zal overigens zien dat bepaalde aspecten mij ook pas geleidelijk duidelijker werden.
Ook heb ik hieronder een overzicht gemaakt van bijdragen van enkele andere deelnemers aan het ‘debat’. Ik som (B) de eigen bijdragen van diverse medewerkers van Arab West Report (Egyptian press summaries and media research for dialogue), de organisatie die onder leiding van Kees Hulsman staat, op (zie verder de omschrijving van de doelstellingen op de eigen site). En ik noem de weglogbijdragen die (C) Jos Strengholt (oud-correspondent voor onder meer Radio1 in Egypte) en (D) Maarten Jan Hijmans (oud-correspondent van de Volkskrant in Egypte) aan de zaak wijdden. Voor verbeteringen en aanvullingen houd ik me aanbevolen.
.:.
A. DE UITINGEN VAN LEX RUNDERKAMP EN MIJN WEBLOGSTUKKEN
De bijdragen aan Lex Runderkamp heb ik in onze gewone, Arabische cijfers (1 t/m 5, voorafgegaan door de letters LR) genummerd. Mijn eigen weblogbijdragen heb ik, conform de toevoegingen die ik na enige tijd aan mijn titels had toegevoegd van Romeinse cijfers (I t/m IX, voorafgegaan door de letters JDS) voorzien. Ik zet de stukken hieronder chronologisch op een rij, waarbij de sterretjes (*) telkens een nieuwe fase markeren. Om het niet nog ingewikkelder te maken geef ik zo weinig mogelijk toelichting. De titels van mijn weblogartikelen spreken doorgaans voor zich.
*
LR1. De reportage – zaterdag 26 november 2011
Het NOS Journaal zendt een reportage van Lex Runderkamp uit. De video wordt op de site van de NOS geplaatst onder de titel Conflict kopten en moslims ingewikkeld. Hierbij kan vermeld worden dat Lex Runderkamp enkele dagen eerder al een radioreportage had gemaakt. Die is op donderdag 24 september 2011 op de site van de NOS geplaatst onder de titel Lex Runderkamp bezocht afgebrande koptische kerk in Egypte.
JDSI. Klopt het verhaal van Lex Runderkamp (NOS) over de kerkbrand in El Marinab? - zondag 27 november 2011
- Twee naschriften: maandag 28 november 2011
*
LR2. De verkeerde feiten rond de kerkbrand in Al Marinab – zaterdag 3 december 2011
Lex Runderkamp schrijft een eerste weblogstuk op de site van de NOS.
JDSII. Lex Runderkamp (NOS) overtuigt niet – Nog eens over de kerkbrand in El Marinab - maandag 5 december 2011
- Naschrift: maandag 5 december 2011
LRIII. Lex Runderkamp (NOS) ontwijkt het debat - dinsdag 6 december 2011
- Twee naschriften: dinsdag 6 december 2011, woensdag 7 december 2011
JDS3. Brand koptische kerk: de feiten - woensdag 7 december 2011
Lex Runderkamp schrijft een tweede weblogstuk op de site van de NOS.
LRIV. Lex Runderkamp (NOS) misleidt de boel - woensdag 7 december 2011
Een eerste, haastige reactie.
*
LR4. Lex Runderkamp bij Dit Is De Dag (DIDD) - donderdag 8 december 2011
Tijs van den Brink interviewt Lex Runderkamp. Onderzoeker Kees Hulsman mag vanuit Cairo enkele opmerkingen maken, maar krijgt niet de kans om met Runderkamp in debat te gaan en interviewer Tijs van den Brink pikt het hoofdpunt – de aanval op de kerk – niet op.
JDSVa. Kees Hulsman reageert op Lex Runderkamp (NOS) bij Dit Is De Dag - donderdag 8 december 2011
Direct na het interview plaats ik op verzoek van Kees Hulman enkele opmerkingen van hem op mijn weblog
JDSV. Lex Runderkamp (NOS) en zijn moeizame verhouding tot de waarheid - donderedag 8 december 2011
In dit stuk ga ik uitgebreider in op het tweede blogstuk (LR3) van Lex Runderkamp en geef ik al enig commentaar op zijn optreden bij DIDD (LR4).
*
LR5. Lex Runderkamp plaatst een reactie op mijn weblog – maandag 12 december 2011
- De reactie wordt door mij openbaar gemaakt op dinsdag 13 september rond middernacht.
JDSVI. Lex Runderkamp wordt nu echt een probleem voor de NOS - woensdag 14 december 2011
- Naschrift: woensdag 14 december 2011
In dit stuk ga ik in op de reactie van Lex Runderkamp op mijn weblog (LR5) en kijk ik nog eens uitvoeriger naar zijn optreden bij DIDD (LR4).
*
JDSVII. Salafisten verspreiden de reportage van Lex Runderkamp (NOS) in het Arabisch - woensdag 14 december 2011, volledig herschreven op donderdag 15 december 2011
*
JDSVIII. Waar stond de oude kerk van Mar Girgis in El Marinab? Ernaast of op de plek van de nieuwbouw? – donderdag 29 december 2011
- Postscriptum: gewijzigd donderdag 29 december 2011
*
JDSIX. Zoek de verschillen: Marinab op tv en radio – donderdag 29 december 2011
Een vergelijking tussen de tv-reportage en de radioreportage (LR1). Ook iets over onderzoekscommissies.
*
JDSX: De affaire-Marinab – De omstreden NOS-reportage: een overzicht – zaterdag 31 december 2011
*
JDSXI: Journalistieke zorgvuldigheid. Een persoonlijke nabeschouwing - zaterdag 31 december 2011
.:.
B. DE EIGEN BIJDRAGEN VAN ARAB WEST REPORT
Hier noem ik alleen een aantal eigen bijdragen van medewerkers van Arab West Report. Daarnaast bevat de site nog diverse artikelen uit andere media die over de zaak-Marinab gaan. Men kan per week zoeken op de titels. Als men een zoekmachine gebruikt, moet men niet alleen op ‘Marinab‘ zoeken, maar ook op ‘Marīnāb‘. Ook zoeken op ‘Runderkamp‘ op de site van ARW is nuttig: men vindt dan nog veel meer artikelen uit de (Egyptische) pers die over de NOS-reportage gaan. De bijdragen heb ik hier weer in Arabische cijfers (1 t/m 10, voorafgegaan door de letters ARW) genummerd.
*
ARW1. Jayson Casper: Burning the Dome: AWR Investigates Sectarian Violence in Edfu - zondag 2 oktober 2011, geplaatst maandag 3 oktober 2011
Op zaterdag 1 oktober, slechts luttele uren na de aanval op de koptische kerk in aanbouw, arriveerden de onderzoekers Kees Hulsman en Lamis Yahya in El Marinab. In dit verslag tekent Jayson Casper de eerste bevindingen op, zoals Kees Hulsman die telefonisch aan hem heeft doorgegeven.
ARW2. Lamīs Yahyá: What Happened in Mārīnāb Village? An Investigative Report - donderdag 13 oktober 2011
- Verwijzende pagina hier: What Happened in Mārīnāb Village? - als datum wordt daar woensdag 12 oktober 2011 genoemd.
In dit 29 bladzijden tellende rapport (pdf) zet Lamis Yahya de bevindingen van haar en Kees Hulsman op zaterdag 1 oktober 2011 in El Marinab uitvoerig uiteen. De zienswijzen van alle mogelijke betrokken zijn uitgebreid en in detail opgetekend. Het rapport is voorzien van een opgave van de documenten die zowel van islamitische als christelijke zijde werden aangedragen, en alle documenten zijn via de aangegeven links raadpleegbaar op de site van ARW. Ook is een uitvoerige opgave van berichtgeving in de media toegevoegd, opnieuw voorzien van links.
ARW3. Cornelis Hulsman: Commenting on Al-Ahram Weekly’s “Trigger for Copts’ Anger: El-Marinab Church as a Model” - zondag 16 oktober 2011
Zoals de titel al aangeeft, plaatst Kees Hulsman hier enkele kanttekeningen bij een overigens uitstekend en belangrijk onderzoeksartikel van Sherry El-Gergawi in Al Ahram van dinsdag 11 oktober 2011.
ARW4. Cornelis Hulsman: Commotion around Dutch journalist’s reporting about Mārīnāb – dinsdag 6 december 2011
Dit stuk geeft een goed overzicht van de reacties, zowel in Nederland als in Egypte tot op dat moment.
ARW5. Cornelis Hulsman: Update on Mārīnāb following Dutch TV reporting - dinsdag 6 december 2011
Dit stuk bevat de reacties van Usama Rifa’at, een advocaat die voor de kerk in Edfu (of Idfu) werkt en die verantwoordelijk is voor de behandeling van de juridische aspecten van de zaak van de koptische kerk in El Marinab, én van sjeich Habīb, de imam van een naburige moskee in El Marinab, die die dag bieden telefonisch om nadere inlichtingen benaderd zijn.
ARW5a. Zie hierboven: JDSVa. Kees Hulsman reageert op Lex Runderkamp (NOS) bij Dit Is De Dag - donderdag 8 december 2011
ARW6. Cornelis Hulsman: NOS TV continues false reporting on Mārīnāb - zaterdag 10 december 2011
Dit stuk bevat een uitgebreide weerlegging van de – hier in het Engels vertaalde – beweringen die Lex Runderkamp in zijn tweede weblogstuk (LR3) deed door Kees Hulsman én Lamis Yahya. Ook worden hierin de Kamervragen door Pieter Omzigt (CDA) en Joël Voordewind (CU) genoemd en in het Engels vertaald.
ARW7. Cornelis Hulsman: Using a misled Dutch journalist in a case against Christians in Marinab is wrong! - maandag 12 december 2011
Dit is een kort commentaar door Kees Hulsman op de affaire en de gevolgen in Egypte, dat ook werd genoemd in de Egyptische krant Rose al-Yūsuf.
ARW8. Diana Maher Ghali: Using NOS film for propaganda against Christians - donderdag 15 december 2011
Dit stuk bevat een gedetailleerde vergelijking tussen hoe de salafitische zender al-Mukhalis TV de NOS-reportage van Lex Runderkamp gebruikte en vertaalde, met een weergave van de oorspronkelijke Nederlandse tekst. Zowel de Arabische ondertitels als de Nederlandse tekst zijn in het Engels vertaald.
ARW9. Bishop Hidrā: Statement by Coptic Orthodox Archbishopric of Aswan - maandag 26 december 2011
Dit stuk bevat de Engelse vertaling van een verklaring van bisschop Hidra (of: Hedra) van Aswan van 12 of 13 oktober 2011 naar aanleiding van een eerdere toespraak van hem, die op zondag 18 september 2011 werd opgenomen en op dinsdag 20 september 2011 werd uitgezonden door al Karma TV, dus ruim voor de aanval op de kerk in aanbouw op vrijdag 30 september, en die als video op YouTube staat. De bisschop bevestigt dat op de plek van de nieuwbouw sinds 1940 een huis als kerk in gebruik was, dat er een vergunnning voor nieuwbouw was en hij vertelt verder dat op 30 september behalve de kerk ook drie gezinswoningen en voorraadruimten bij de kerk in vlammen opgingen.
ARW10. Vader Salib ‘Ilīyās: Deputy of Aswan Archbishopric, witness, respond to all skeptics with documents - maandag 26 december 2011
Dit stuk bevat de Engelse vertaling van een video, die op maandag 17 oktober 2011 op YouTube geplaatst werd en waarin vader Salib ’Ilīyās (of Elias) uit Edfu (of Idfu), die namens de bisschop Hidra (of Hedra) verantwoordelijk is voor de bouw van de nieuwe kerk in El Marinab, uitlegt dat de autoriteiten nieuwbouw in plaats van restauratie aanbevalen en dat men de benodigde bouwvergunningen verkregen had en dat de onrust in september veroorzaakt werd door bezoekers van buiten. De video, en dat is belangrijk, bevat beelden van de oude kerk voor de afbraak.
.:.
C. WEBLOGSTUKKEN VAN JOS STRENGHOLT
Dr Jos Strengholt is Anglicaans priester te Cairo. Hij woont (met een kleine onderbreking) sinds 1988 in Egypte en was jarenlang Midden-Oosten-correspondent, voor onder meer Radio1. Opnieuw is de nummering in gebruikelijke Arabische cijfers, voorafgegaan door JMS (van J. M. Strengholt).
JMS1. Dreigementen tegen kerk in Zuid Egypte - vrijdag 9 september 2011
Ja, de datum klopt. Al op vrijdag 9 september 2011, drie vrijdagen voor de daadwerkelijke aanval op vrijdag 30 september 2011, de vierde ‘gelegenheid’ dus, dreigden plaatselijke radicalen het gebouw te vernietigen. In mijn weblogstukken heb ik regelmatig verwezen naar een bericht van Mary Abdelmassih van het persbureau AINA van die datum: Muslims Blockade Christian Village in Egypt, Demand Demolition of Church
Reactie op LR1. Met onder meer een verwijzing naar JDSI.
JMS3. Lex Runderkamp gaat nu gewoon liegen - woensdag 7 december 2011
Reactie op LR3. Met onder meer een verwijzing naar JDSIII.
JMS4. Filmpjes van ‘Kopten’ die hun kerk verwoesten - vrijdag 9 december 2011
De titel is uiteraard ironisch. Belangrijk (indirect, maar wel belangrijk en overtuigdend) bewijsmateriaal. Video’s van de aanval op de kerk. Ook een reactie op LR4.
JMS5. Kees Hulsman over de feiten rond Merinab - zaterdag 10 december 2011
Een verwijzing naar ARW6.
JMS6. NOS zat zoooo fout – nog twee filmpjes over Merinab - zondag 11 december 2011
Meer bewijsmateriaal. Over twee video’s waarin een belangrijke Egyptische journalist en een lid van het officiële onderzoeksteam vertellen dat de kerk in aanbouw door moslims – ja, uiteraard alleen de daders – in brand is gestoken.
JMS7. Lex Runderkamp (NOS) wordt steeds zieliger - maandag 12 december 2011
Over een tweet waarin Lex Runderkamp zijn reactie (LR5) op mijn weblog aankondigt.
JMS8. Runderkamp bijna gedood door moslims - woensdag 14 december 2011
Jos Strengholt heeft nog eens goed gekeken naar wat Lex Runderkamp bij DIDD (LR4) beweerde: dat moslims in El Marinab hem ‘echt op een haar na omgebracht’ hebben en dat in de kleine koptische wijk, die volgens hem slechts dertig mensen telt. Ook uit zijn radioreportage, waarin een aantal mensen in gewone bewoordingen kennelijk enig bezwaar maakten tegen zijn aanwezigheid, bleek dat niet.
Maarten Jan Hijmans (internationaal ook: Martin Hijmans) verslaat de gebeurtenissen in het Midden-Oosten sinds 1977. Hij was jarenlang als correspondent voor de Volkskrant gevestigd in Egypte. Hij blogt onder de namen Abu Pessoptimist (‘Jew in Arabia, goy in Israel’, meestal in het Nederlands, veelal over Israël en de Palestijnse gebieden) en The Pessoptimist (zelfde motto, in het Engels, over het gehele Midden-Oosten). En wederom een Arabische nummering, nu voorafgegaan door MJH.
MJH1. Reportages uit Egypte – het blijft blijkbaar moeilijk - maandag 28 november 2011
- Dit stuk verscheen op dinsdag 29 november 2011 onder de titel De gekleurde reportages uit Egypte ook op Sargasso.
Kritiek op twee berichten, van Eldad Beck voor het Israëlische YNet (Jediot Achronot) en van Lex Runderkamp voor de NOS. Verwijzing naar JDSI.
MJH2. Nogmaals Runderkamp: zijn reportage was fout en nu liegt hij ook nog – vrijdag 9 december 2011
Reactie op onder meer LR 2 en LR3 (de twee blogposts van Lex Runderkamp) en LR 4 (het optreden bij DIDD). Hijmans zet de zaak terecht in het bredere perspectief van koptische protesten in de provincie Aswan en verwijst naar een belangrijk bericht van Human Rights Watch van 24 oktober 2011. Waardevolle aanvullende informatie.
MJH3. Erroneous report on Dutch tv about Marinab starts playing nasty role in Egyptian politics – donderdag 15 december 2011
- Dit stuk verscheen op vrijdag 16 december 2011 onder dezelfde titel ook op NL-AID
Enigszins hetzelfde verhaal, geactualiseerd en nu in het Engels voor een mogelijk internationaal publiek.
-
Tot slot
Uiteraard is dit slechts een deel van wat er over de affaire-Runderkamp is geschreven. Kranten, bladen en websites als Katholiek Nieuwsblad (7 december 2011), Kerknieuws (IKON) (8 december 2011), Nederlands Dagblad (29 november 2011, 6 december 2011, 7 december 2011, 8 december 2011, 9 december 2012) NRC Handelsblad (7 december 2011), Trouw (6 december 2011, 7 december 2011) en Reformatorisch Dagblad (7 december 2011, 8 december 2011) hebben – op de websites en in de papieren edities – ook aandacht aan de zaak besteed, terwijl Nieuwsbank het persbericht (7 december 2011) over de Kamervragen verspreidde, en veel, met name op andere weblogs en websites, zal mij mogelijk ontgaan zijn. Op Wikipedia wordt de affaire vanwege de gestelde Kamervragen al wel genoemd.
Ik hoop dat een enkele lezer – voor de meesten is dit bij elkaar toch te veel – iets aan dit overzicht heeft. En nogmaals, voor aanvullingen, wel binnen het gegeven kader, en correcties houd ik me aanbevolen. Of het ook aan hoofdredacteur Marcel Gelauff van het NOS Journaal en aan verslaggever Lex Runderkamp besteed is, valt nog te bezien. Feiten en argumenten schijnen hun tot dusverre niet veel te doen. Maar het valt te hopen dat de NOS een keer inhoudelijk reageert en tot rectificatie overgaat.
Maar ach, er is een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen en je kunt beter met het eerste dan met alleen het tweede, vooral als dat niet met het eerste gepaard gaat, leven. De hoofdredactie van het NOS-journaal zal voortaan moeten leven met het besef een evident ongelijk niet recht te hebben gezet.
.:.
